Operation BARDSEA

L’opération Bardsea visait à déployer des agents issus du programme « Monika » en tant que parachutistes spécialisés dans le sabotage et la subversion, pour mener des opérations ciblées juste derrière les têtes de pont le jour du Débarquement. Une note datée du 2 février 1943 (TNA/HS4/229/98362) définit les grandes lignes de l’opération et précise que Bardsea était stratégiquement subordonnée à « Monika » ; sa mission devait durer 72 heures après le début de l’invasion ou jusqu’à ce que les positions soient atteintes par les forces d’invasion. Cent vingt Polonais francophones devaient être recrutés et formés pour constituer des équipes « Jedburgh » dans le cadre de l’opération « Beer ». Les équipes Jedburgh étaient des unités de trois hommes entraînées à être parachutées derrière les lignes ennemies pour encadrer les groupes de résistance locaux, assurer la liaison avec les forces d’invasion et communiquer avec Londres.

Ces recrues avaient été sélectionnées via l’opération « Adjudicate » le 18 janvier 1943, puis exfiltrées par l’Espagne, Gibraltar et éventuellement le Portugal avant d’être acheminées par avion vers la Grande-Bretagne. Elles suivaient une formation initiale au centre STS 52 (Thame Park, Oxfordshire) avant d’être affectées au STS 51. Des Polonais furent également recrutés en 1943 dans des camps d’internement situés en zone de Vichy, dans le cadre de l’opération « Gurteen » (TNA/HS4-143).

Il était entendu que les recrues avaient déjà suivi les formations des écoles de type « A » (entraînement aéroporté) et du STS 51 (*Special Training School*). Une instruction complémentaire au combat et aux techniques aéroportées était dispensée, la durée de formation variant généralement de quatre à six semaines. Si un candidat n’avait pas suivi les cours de renseignement au STS 31, des instructeurs spécialisés intervenaient pour combler cette lacune.

Les archives font état d’une multitude de notes de service internes traitant de sujets variés, allant des questions financières (prêt de 200 000 £ du département financier au ministère polonais de la Défense nationale) aux ordres de réquisition pour l’équipement des STS (Special Training Schools). Bien que le château de Hatherop ait été pressenti pour servir de centre d’hébergement et d’entraînement (ou de dépôt), Lupton House avait également été envisagé avant d’être finalement écarté. La vive concurrence entre les différents services et organismes pour l’obtention de demeures de campagne donna lieu à de longues négociations. Avec le renforcement des troupes américaines en vue du Débarquement, la demande de logements était considérable. Finalement, les opérations « Bardsea » furent temporairement basées à Inchmery House (STS 63), près d’Exbury dans le Hampshire, à partir de mai 1943. L’école de Warnham Court — un ancien internat du London County Council — fut également désignée comme centre d’entraînement pour le programme Bardsea. Situé près de Horsham dans le Sussex, le site STS 63 fut utilisé par la section polonaise du SOE pour l’instruction au maniement des armes légères, probablement de mai 1943 jusqu’à l’automne, avant d’être transféré à Erlestoke Park, près de Devizes ; ces deux sites offraient en effet des gymnases ainsi que des installations pour le tir en extérieur.

Le commandant responsable était Kijakowski ; il supervisait la formation de 30 officiers et de 30 adjoints, ainsi que celle de 30 hommes formés comme opérateurs radio. Le capitaine W. H. Francis, assisté des sergents E. Bacon (APTC) et A. Simmons (R.A.), fut chargé de participer à la gestion et à l’entraînement des hommes au dépôt. À mesure que la formation progressait, Kijakowski se préoccupait de plus en plus de la sécurité, les agents formés étant destinés à rejoindre leurs unités d’origine ; des discussions furent donc engagées concernant la création d’une compagnie polonaise indépendante officielle. Des notes internes révèlent des tensions entre le haut commandement britannique (et le SOE) et le gouvernement polonais en exil. Klimecki s’opposait à l’opération Bardsea en raison du manque d’effectifs au sein des forces polonaises ; il fut donc convenu de former un maximum de 30 groupes de trois hommes, sur le modèle des équipes « Jedburgh ». Du personnel supplémentaire fut détaché auprès de l’unité pour accompagner les équipes Bardsea sur le terrain. La nomination du capitaine J. Pritchard (Royal Sussex), ainsi que celle des sergents… Le cas de F. Lyford (RASC) et de K. Herod (RA) ne fut pas tranché sans de longs débats. Finalement, le SOE l’emporta en faisant valoir que leur rôle serait plus précieux sur le terrain qu’au Royaume-Uni. En septembre 1943, le lieutenant-colonel Zdrojewski fut parachuté en France pour rejoindre le réseau « Monika » en tant qu’officier de liaison militaire.

Pour les agents, le quotidien était rythmé par un entraînement intensif de type commando, complété par des formations spécialisées. Cette préparation fut brièvement interrompue lorsqu’ils eurent l’occasion de démontrer leurs compétences et leur efficacité devant un groupe de hauts gradés. Dans une lettre adressée au général Kukiel après une visite à Inchmery House, le brigadier Mockler-Ferryman (CBE, MC) félicitait ce dernier pour la qualité des hommes — alors désignés sous le nom de « Compagnie indépendante polonaise de grenadiers parachutistes » — tout en soulignant le besoin d’officiers supplémentaires. Si la condition physique, l’entraînement et la tenue lors des revues furent jugés excellents — le sous-lieutenant Rossowiecki ayant particulièrement impressionné les officiers supérieurs —, des recommandations de promotion furent également formulées, témoignant de la qualité globale de l’unité et de la mobilité au sein de la hiérarchie. Les exercices préparatoires au Débarquement couvraient divers aspects de l’opération, allant de parachutages en tenue de combat dans le bassin minier des Midlands (près de Lichfield, pour l’exercice « Gam ») jusqu’à des exercices de transmission radio dans la campagne du Hampshire. Une note datée du 26 novembre 1943 mettait en évidence des problèmes liés à la conception des postes radio et à l’utilisation des générateurs portatifs alors disponibles : inefficaces, rares et encombrants — exactement ce dont les agents avaient besoin. Par la suite, du matériel secret conçu et fabriqué par les Polonais fut testé avec un taux de réussite de 100 %, suscitant même une pointe de jalousie dans une note interne rédigée par un officier britannique. La formation aux transmissions radio était dispensée par le centre STS 52, basé à Golders Green (nord de Londres), et consistait en un programme intensif de six à huit semaines, à raison de huit heures de cours par jour.

L’entraînement aéroporté se déroulait à Manchester Ringway, tandis que le combat de rue était pratiqué avec la 11e division blindée à Limehouse en février 1944. La question de la solde et des conditions de service se posait, car leurs rations alimentaires étaient inférieures à celles de leurs homologues des autres forces spéciales et le régime de rémunération nécessitait également des éclaircissements. Une note datée du 24 juin 1943 indiquait que les commandos ne percevaient aucune prime : un sergent gagnait 7 shillings par jour et un soldat entre 3 et 4 shillings et 9 pence. Toutefois, cette situation ne satisfaisait pas les unités des forces spéciales. Une note du 2 juin 1944 prévoyait une indemnité supplémentaire de 5 shillings par jour, exonérée d’impôt, pour tous les grades, ainsi que des allocations familiales et des indemnités de logement pour les personnels éligibles. Tous percevaient par ailleurs une « prime de risque ».

Alors que les préparatifs du Jour J se poursuivaient, les planificateurs militaires commencèrent à envisager l’après-invasion. Une note datée du 29 février 1944 (référence EUP/PD/5861 ; archives PRO/HS4/229/98362) indiquait que le général Sosnkowski avait donné son accord pour renforcer les équipes « Bardsea », « afin de constituer un noyau de groupes destinés à être parachutés sur les camps de prisonniers polonais en Allemagne ». Ces unités, composées de germanophones, avaient pour mission simple : libérer les prisonniers et massacrer la population locale. L’opération, baptisée « DUNSTABLE », allait — tout comme l’opération Bardsea — se retrouver mêlée à des considérations politiques et stratégiques ; le SHAEF, par exemple, ne souhaitait pas que les Polonais libérés dans le nord de la France (souvent employés comme main-d’œuvre servile) soient soustraits aux industries clés, potentiellement cruciales pour l’effort de guerre.

À l’approche du Jour J, le rôle et le calendrier des parachutages opérationnels devinrent un sujet de préoccupation partagé par l’EU/P, le SOE et le SHAEF. Le plan prévoyait que les équipes Bardsea pénètrent dans le nord de la France après l’invasion et opèrent à proximité immédiate des SAS, ces derniers étant déployés dans des zones plus proches des plages du Pas-de-Calais. Les équipes Bardsea devaient opérer derrière les lignes ennemies, dans des zones à forte densité de population autour de Lille, et rester « actives » pendant 72 heures, avec une espérance de survie très faible. Le SHAEF stipulait que l’action et le soulèvement général ne seraient autorisés que lorsque l’opération Overlord fournirait la preuve manifeste que les troupes d’invasion se trouvaient à proximité immédiate. La définition de cette « proximité » et le statut des Polonais dans le nord de la France devinrent des sujets de grave désaccord entre le Commandant suprême, le gouvernement polonais en exil et le SOE. Le Commandant suprême voulait éviter que les Allemands ne prennent des mesures de représailles contre la population civile à la suite d’un appel invitant tous les Polonais à prendre les armes sous la promesse d’une protection ou d’une intégration aux forces armées. Le statut des civils émigrés et des anciens soldats n’avait pas été suffisamment réfléchi, et l’Armée française de la Libération avait été largement tenue à l’écart des détails de l’opération. Il fut également exigé que toutes les communications polonaises soient censurées afin de garantir que le secret de l’opération Overlord ne soit pas éventé. Les Polonais, qui avaient géré leurs propres communications chiffrées de manière semi-indépendante tout au long de la guerre, se sentaient désormais entravés dans la conduite de leurs opérations, en contradiction avec les accords et chartes initiaux conclus avec le gouvernement britannique. Si les responsables politiques polonais continuaient de soutenir l’opération, le fossé (qualifié d’intransigeance) se creusait entre le SHAEF et les commandants polonais, en particulier le général Sosnkowski. Ce dernier s’inquiétait de plus en plus de voir des Polonais verser leur sang pour la France. Une note datée du 18 juillet 1944 accusait explicitement l’armée polonaise de vouloir mobiliser des divisions pour marcher vers l’est — « dans l’esprit des légions historiques de Pilsudski » — à travers des territoires occupés par les Soviétiques. Le SHAEF y voyait le risque d’un conflit futur entre la Pologne et la Russie, aux conséquences inimaginables. Malheureusement, les détails concernant Yalta, les projets de Staline pour Berlin et l’Allemagne, ainsi que le futur découpage de l’Europe d’après-guerre, demeuraient inconnus.

Tous les plans furent momentanément bouleversés par une rafle de la Gestapo au quartier général parisien du réseau « Monika », qui entraîna la capture de onze agents à la mi-juillet 1944. Une note (référencée EUP/PD/7265) indiquait que les Allemands avaient tenté d’infiltrer le réseau et de convaincre des Polonais influents de combattre le véritable ennemi : le communisme. Il fut rapporté que le cardinal Hlond était entré en contact avec l’agent « Bernard », ce qui aurait pu permettre à la Gestapo de localiser le quartier général de « Monika » à Paris. Toutes les transmissions radio furent suspendues ou limitées à la simple écoute, et les opérations à Amiens (nom de code « Crossbow ») furent interrompues en attendant que les agents de « Monika » dans le sud de la France en confirment tous les détails. Un message transmis à « Bernard » le 19 juillet 1944 mettait en garde contre les risques encourus si l’opération « Monika/Bardsea » apparaissait comme étant anticommuniste, le général de Gaulle collaborant alors étroitement avec les communistes français. Toute perturbation de l’équilibre des relations aurait compromis la mobilisation des équipes « Monika/Bardsea ». Le 25 juillet, la nouvelle de l’échappée de « Bernard » fut confirmée, et il fut décidé de poursuivre l’opération « Crossbow » à Amiens, visant à « couper les câbles ». Le commandant Chalmers Wright se porta volontaire pour retourner en France, dans la région de Lille, à la tête d’une équipe Jedburgh ; sa mission, approuvée le 10 août 1944, consistait à observer les mouvements de troupes et à faire le point sur l’opération « Crossbow ».

Chaque groupe se composait de deux officiers commandant, d’un opérateur radio et de deux militaires du rang non mentionnés dans la note. Pour le groupe britannique, un interprète polonais (également opérateur radio) fut adjoint à la « cellule » ou au groupe. Chaque homme devait être parachuté en France muni d’un sac de jambe contenant un petit équipement personnel, des rations pour deux jours ainsi que la quantité maximale de munitions pour armes légères et d’explosifs que le sac pouvait contenir. Chaque individu était doté d’une carabine (Marlin ou autre modèle) et d’un pistolet automatique. Six conteneurs, destinés aux groupes de la Résistance polonaise (réseau « Monika »), seraient parachutés avec chaque groupe ; ils contenaient :
17 pistolets-mitrailleurs Sten et 5 200 cartouches

15 pistolets et 870 cartouches

50 grenades

178 charges (modèle standard de 1,5 livre)

58 charges pour voies ferrées (modèle français)

20 livres d’explosif plastique

Pinces coupantes

Trousses médicales

Les conteneurs destinés aux opérateurs de la mission « Bardsea » comprenaient :

1 fusil-mitrailleur Bren avec 1 250 cartouches

1 fusil de précision avec 30 chargeurs garnis

1 fusil équipé d’un lance-grenades E.Y. avec 30 cartouches de propulsion

Grenades, explosifs brisants, mines magnétiques (limpet mines), pinces coupantes, pinces pour câbles téléphoniques

Postes radio, y compris des appareils S-Phone

Alors que l’opération Overlord permettait de percer hors des têtes de pont normandes et que le débarquement en Provence était en cours, les événements rendaient l’opération Bardsea obsolète. La 1re division blindée polonaise avait franchi la Seine à Elbeuf le 31 août et atteint Gand le 13 septembre. Le 5 septembre, le vice-Premier ministre Mikołajczyk écrivit à Lord Selborne pour exhorter les Britanniques à libérer la Brigade indépendante de parachutistes polonais ainsi que les unités des forces spéciales Bardsea et Dunstable, afin de les envoyer immédiatement — aux côtés d’autres spécialistes (les *Cichociemni*) — en soutien à l’insurrection de Varsovie et à l’Armée de l’Intérieur (AK).

Les échanges de notes entre le SOE et le quartier général des forces spéciales (basé à Montague Mansions, Montague Street, Londres) entre septembre et novembre 1944 indiquent que la moitié des équipes Bardsea étaient passées à l’action, le reste étant maintenu en réserve pour des « urgences ». Les archives du PRO ne précisent pas la nature de ces activités. Toutefois, une note demandait l’intégration de membres germanophones des unités Bardsea restantes (le lieutenant Krebs, le sergent-major A. Fulek et le soldat R. Cresla) à l’opération Dunstable. La note signale également que les opérateurs radio Bardsea, les caporaux Kupc et Ortyl — portés volontaires pour les opérations Dunstable —, se trouvaient alors en Allemagne en tenue civile, tentant d’établir une liaison radio. On s’inquiétait de plus en plus du nombre de Polonais enrôlés de force dans l’armée allemande et l’organisation Todt. Depuis décembre 1943, le général Kukiel, représentant le ministère polonais de la Défense nationale, demandait au SOE d’étudier les moyens d’encourager la désertion une fois l’invasion lancée. Avec environ 500 Polonais stationnés au Danemark, une désertion massive aurait immobilisé un nombre considérable de troupes de première ligne pour tenter de contenir l’insurrection. Le SOE et le SIS estimaient toutefois ne pas disposer de ressources suffisantes pour monter des opérations du type Monika/Bardsea visant à récupérer ces troupes.

Au déclenchement de l’insurrection de Varsovie, le gouvernement en exil envisagea de parachuter les équipes Bardsea dans la ville en proie aux combats. Cependant, les contraintes logistiques et les risques étaient trop élevés. Même la brigade de parachutistes de Sosabowski ne pouvait être utilisée, car elle avait déjà été affectée à l’opération Market Garden. La frustration ressentie par le gouvernement en exil et l’AK (Armée de l’Intérieur) est attestée par de nombreux mémoires (voir Novak, 1984 ; Jeffery, 1985 ; Garlinski, 1969 et Iranek-Osmecki, 1954). Churchill et Eden hésitaient à froisser Staline (Foot, 1984) en envoyant par voie aérienne les équipes « Bardsea » dans la ville en proie au désastre. Gubbins fut accablé par l’effondrement de l’insurrection de Varsovie ainsi que par la destruction de la ville, de ses habitants, de l’AK et de l’opération Burza. (hyperlien : Opération Burza) Le SOE continuait de porter un vif intérêt aux affaires polonaises, mais ne put apporter qu’une aide limitée durant cette campagne de 63 jours. L’opération « Freston », lancée par Gubbins et dirigée par Marko Hudson, visait à évaluer l’ampleur des dégâts et le moral de l’AK. Rien n’indique que le SOE ait eu connaissance de la trahison envers les Polonais impliquée par les accords de Yalta. Le général Sosnkowski s’opposait à l’engagement des forces spéciales « Bardsea », estimant qu’elles auraient été « gaspillées » si elles avaient été parachutées au cœur de l’insurrection de Varsovie. L’état-major polonais avait-il pressenti la vision que Staline nourrissait pour la Pologne d’après-guerre ?

Au lendemain des opérations

Il ne semble exister aucun communiqué officiel concernant le sort des opérations Bardsea ou Dunstable, si ce n’est l’intervention d’un officier préoccupé par le nombre de pistolets Browning de 9 mm en circulation. Tant Foot (1984) que Marks (2000) qualifient les opérations Monika/Bardsea de gâchis. Toutefois, le SHAEF n’a pas eu recours à ces forces spéciales, craignant que les transmissions radio ne compromettent le secret de l’opération Overlord et n’entraînent des représailles allemandes. Une sensibilité inexplicable à l’égard de Staline entrait également en ligne de compte. À l’aube de l’Europe d’après-guerre et de la guerre froide, les membres de Bardsea et de Dunstable ont-ils trouvé une nouvelle mission en infiltrant les gouvernements communistes fantoches d’Europe centrale et orientale ?

Operacja Bardsea miała na celu wykorzystanie agentów z Moniki jako spadochroniarzy specjalizujących się w sabotażu i działaniach wywrotowych w konkretnych operacjach tuż za przyczółkami w D-Day. Notatka z 2 lutego 1943 r. (TNA/HS4/229/98362) określa ogólny charakter operacji i wskazuje, że operacja Bardsea była strategicznie podporządkowana Monice, a jej rolą było przetrwanie 72 godzin po inwazji lub do momentu zajęcia pozycji przez siły inwazyjne. 120 francuskojęzycznych Polaków miało zostać zrekrutowanych i przeszkolonych jako oddziały JEDBURGH w ramach operacji BEER. Oddziały Jedburgh składały się z 3-osobowych zespołów przeszkolonych do zrzucania za linie wroga, nadzorowania lokalnych grup oporu, nawiązywania kontaktów z siłami inwazyjnymi i komunikowania się z Londynem.

Ci rekruci zostali zrekrutowani z ADJUDICATE 18 stycznia 1943 r. i ewakuowani przez Hiszpanię, Gibraltar, prawdopodobnie Portugalię, a następnie przetransportowani samolotem do Wielkiej Brytanii. Szkolenie początkowe odbywało się w STS 52 (Thame Park, Oxfordshire), a następnie w STS 51. Polacy w ramach operacji GURTEEN rekrutowali się również z polskich obozów internowania w Vichy we Francji w 1943 roku (TNA/HS4-143).

Zakładano, że rekruci ukończyli już szkoły „A” (szkolenie powietrznodesantowe) i STS 51 (Szkołę Szkolenia Specjalnego). Dodatkowe szkolenie powietrznodesantowe i bojowe miało być zapewnione i w większości przypadków trwało od 4 do 6 tygodni. Jeśli któryś z kandydatów nie ukończył kursu wywiadowczego w STS 31, zatrudniano instruktorów.

Archiwa wskazują na ogromną liczbę wewnętrznych notatek porządkujących wszystko, od finansów (pożyczka D/FIN w wysokości 200 000 funtów dla polskiego Ministerstwa Obrony Narodowej) po zamówienia na wyposażenie STS. Chociaż Zamek Hatherop został przeznaczony na ośrodek mieszkalno-szkoleniowy lub bazę, rozważano również budowę Lupton House, ale ostatecznie zrezygnowano z tego pomysłu. Silna rywalizacja o domy na wsi między różnymi departamentami i organizacjami spowodowała przedłużające się negocjacje. Wraz z narastaniem sił amerykańskich w ramach przygotowań do lądowania w Normandii, zapotrzebowanie na domy było ogromne. Ostatecznie, w maju 1943 roku, operacje Bardsea zostały tymczasowo przeniesione do Inchmery House (STS 63) niedaleko Exbury w Hampshire. Warnham Court School, dawna szkoła z internatem Rady Hrabstwa Londynu, również została wyznaczona na szkołę szkoleniową BARDSEA. Położony niedaleko Horsham w Sussex, STS 63 był wykorzystywany przez polską sekcję SOE do szkolenia w obsłudze broni ręcznej prawdopodobnie od maja 1943 roku do jesieni, zanim ostatecznie został przeniesiony do Erlestoke Park niedaleko Devises, ponieważ obie lokalizacje oferowały siłownie i poligon.

Dowódcą był KIJAKOWSKI, który nadzorował szkolenie 30 oficerów i 30 zastępców dowódcy, a dodatkowo 30 żołnierzy przeszkolonych w zakresie obsługi broni białej. Kpt. W.H. Francis wraz z sierżantami E. Baconem (APTC) i A. Simmonsem (R.A.) zostali dokooptowani do pomocy w prowadzeniu i szkoleniu żołnierzy w bazie. W miarę postępu szkolenia Kijakowski coraz bardziej martwił się o bezpieczeństwo, ponieważ przeszkoleni agenci mieli wrócić do swoich jednostek, stąd dyskusje na temat utworzenia oficjalnej Polskiej Kompanii Samodzielnej. Wewnętrzne notatki wskazują na tarcia między brytyjskim Naczelnym Dowództwem/SOE a Rządem Polskim na Uchodźstwie. Klimecki był przeciwny operacji Bardsea, ponieważ polskie siły miały niedobory kadrowe, więc uzgodniono, że wyszkoli maksymalnie 30 grup po 3 ludzi każda na wzór Jedburghów. Dodatkowy personel został oddelegowany do jednostki, aby udać się w teren z zespołami Bardsea. Mianowanie kpt. J. Pritcharda (Royal Sussex) wraz z sierż. F. Lyfordem (RASC) i K. Herodem (RA) nie obyło się bez długiej debaty. Ostatecznie SOE wygrało spór, sugerując, że ich role w terenie są bardziej wartościowe niż w Wielkiej Brytanii. We wrześniu 1943 roku ppłk Zdrojewski został zrzucony do Francji, aby połączyć się z Moniką jako oficer łącznikowy.

Dla agentów życie polegało na intensywnym szkoleniu w stylu komandosów z dodatkowymi kursami specjalistycznymi. Szkolenie zostało przerwane, gdy mogli zademonstrować swoje umiejętności i skuteczność małej grupie „dowódców”. W liście od brygadiera Mocklera-Ferrymana C.B.E, M.C do generała Kukiela gratulującym mu jakości ludzi, którzy zostali określeni jako Polska Samodzielna Kompania Spadochronowa Grenadierów po wizycie w Inchmery House skomentował potrzebę większej liczby oficerów. Podczas gdy stan fizyczny, szkolenie i frekwencja na paradach zostały uznane za doskonałe, przy czym podporucznik Rossowiecki szczególnie zaimponował starszym oficerom; wydawano również zalecenia dotyczące awansów, co wskazuje na ogólną jakość jednostki i mobilność w szeregach. Ćwiczenia szkoleniowe w ramach przygotowań do D-Day ćwiczyły różne aspekty operacji, od w pełni uzbrojonych zrzutów spadochronowych do zagłębi węglowych wokół The Midlands (Litchfield – zwanych Ćwiczeniami Gam) do ćwiczeń W/T na wsi Hampshire. Notatka z 26 listopada 1943 r. podkreśla problemy z konstrukcją W/T i możliwością wykorzystania istniejących generatorów ręcznych, które były nieefektywne, deficytowe i nieporęczne – dokładnie tego, czego potrzebowali agenci. Następnie tajny sprzęt zaprojektowany i zbudowany przez Polaków został przetestowany ze 100% skutecznością, a w wewnętrznej notatce brytyjskiego oficera można dostrzec nutę zazdrości. Szkolenie w W/T odbywało się w S.T.S. 52 stacjonującej w Golders Green w północnym Londynie i trwało od 6 do 8 tygodni intensywnych zajęć, do 8 godzin dziennie.

Szkolenie powietrznodesantowe odbywało się w Manchester Ringway, a walki uliczne ćwiczono z 11. Dywizją Zbrojną w Limehouse w lutym 1944 r. Płaca i warunki były problemem, ponieważ ich racje żywnościowe były niższe niż w innych siłach specjalnych, a płaca również wymagała wyjaśnień. Notatka z 24 czerwca 1943 r. wskazywała, że ​​komandosi nie otrzymywali dodatkowego żołdu. Sierżant zarabiał 7 szylingów dziennie, a szeregowy 3–4 szylingi i 9 pensów. Jednak nie satysfakcjonowało to jednostek Sił Specjalnych. Notatka z 2 czerwca 1944 roku wskazywała, że ​​dla wszystkich rang przewidziano dodatkowe 5 szylingów dziennie, zwolnione z podatku, a dla uprawnionych przewidziano dodatki rodzinne i dodatki na zakwaterowanie. Wszyscy otrzymywali „dodatek za pracę w niebezpieczeństwie”.

Podczas gdy przygotowania do D-Day trwały, planiści wojskowi zaczęli patrzeć dalej niż tylko na samą inwazję. W notatce z 29 lutego 1944 r. (PRO/HS4/229/98362) o numerze EUP/PD/5861 wskazano, że generał Sosnkowski zgodził się na rozszerzenie zespołów Bardsea, „aby utworzyć kadrę grup, które zostaną zrzucone do polskich obozów jenieckich w Niemczech”. Ta kadra miała mówić po niemiecku, a jej rozkazy były dość proste: uwolnić więźniów i wymordować miejscową ludność. Operacja otrzymała kryptonim DUNSTABLE i podobnie jak operacja Bardsea, uwikłała się w politykę i strategię wojskową, na przykład SHAEF nie chciał, aby uwolnieni Polacy w północnej Francji (często niewolnicza siła robocza) byli usuwani z kluczowych gałęzi przemysłu, które mogły być ważne dla wysiłku wojennego.

W okresie poprzedzającym D-Day rola i terminy zrzutów operacyjnych stały się przedmiotem obaw EU/P, SOE i SHAEF. Plan dla zespołów Bardsea zakładał udanie się do północnej Francji po inwazji i działanie w bliskim sąsiedztwie SAS, który miał być w strefach bliższych plażom w Pas de Calais. Bardsea miał działać za liniami w obszarach o dużej koncentracji ludności wokół Lille i być „aktywnym” przez 72 godziny z niską oczekiwaną przeżywalnością. SHAEF zastrzegł, że akcja i ogólny bunt zostaną autoryzowane dopiero wtedy, gdy Operacja Overlord będzie mogła dać jasny sygnał o postępach wojsk inwazyjnych będących w „sąsiedztwie”. Definicja sąsiedztwa i statusu Polaków w północnej Francji stała się głównym konfliktem między Naczelnym Dowódcą, Rządem Polskim na Uchodźstwie i SOE. Naczelny Dowódca chciał uniknąć represji wobec ludności cywilnej przez Niemców, ogłaszając, że WSZYSCY Polacy powinni powstać do broni i zostaną chronieni/wchłonięci do sił zbrojnych. Status cywilnych emigrantów i byłych żołnierzy nie został przemyślany, a Francuska Armia Wyzwoleńcza w dużej mierze nie miała pojęcia o operacji. Zażądano również cenzurowania całego polskiego ruchu, aby zapobiec dezinformacji Overlorda. Polacy przez całą wojnę obsługiwali częściowo niezależny, szyfrowany ruch i teraz czuli się ograniczeni w możliwości zarządzania swoimi operacjami na mocy pierwotnych porozumień i statutów z rządem brytyjskim. Podczas gdy polscy politycy nadal popierali operację, rozdźwięk (określany jako nieustępliwość) między SHAEF a polskimi dowódcami, zwłaszcza generałem Sosnkowskim, zaostrzył się. Generał Sosnkowski coraz bardziej obawiał się Polaków przelewających krew za Francję. Notatka z 18 lipca 1944 r. wyraźnie wskazywała, że ​​Wojsko Polskie zostało oskarżone o mobilizację polskich dywizji, a następnie marsz na wschód „liniami historycznych legionów Piłsudskiego” przez terytorium zajęte przez Rosję. SHAEF postrzegał to jako punkt zapalny przyszłej wojny między Polską a Rosją o niewyobrażalnych konsekwencjach. Niestety, szczegóły planów Jałty i Stalina dotyczących Berlina, Niemiec i podziału powojennej Europy nie były znane.

Wszystkie plany zostały tymczasowo pokrzyżowane przez nalot Gestapo na paryską kwaterę główną Moniki, w wyniku którego w połowie lipca 1944 r. schwytano 11 agentów. Notatka (oznaczona numerem EUP/PD/7265) wskazywała, że ​​Niemcy próbowali zinfiltrować Monikę i przekonać wpływowych Polaków do walki z prawdziwym wrogiem, komunizmem. Poinformowano, że kardynał HLAND nawiązał kontakt z agentem BERNARDEM i mogła to być metoda, której Gestapo użyło, aby zlokalizować kwaterę główną Moniki w Paryżu. Cały ruch W/T został zawieszony lub przełączony w tryb nasłuchu, a operacje w Amiens (CROSSBOW) zawieszono, dopóki agenci Moniki na południu Francji nie potwierdzą wszystkich szczegółów. Transmisja do BERNARDA z 19 lipca 1944 r. ostrzegała przed niebezpieczeństwami, jakie mogłyby powstać, gdyby operacja Monika/Bardsea okazała się antykomunistyczna, ponieważ generał de Gaulle współpracował wówczas ściśle z francuskimi komunistami. Cokolwiek, co mogłoby zakłócić równowagę w relacjach, spowodowałoby problemy z mobilizacją zespołów Monika/Bardsea. Do 25 lipca potwierdzono, że BERNARD uniknął schwytania i operacja Amiens/CROSSBOW mająca na celu „przecięcie kabli” miała się odbyć. Major Chalmers Wright zgłosił się na ochotnika do powrotu do Francji, w rejon Lille, z jednostką Jedburgh, aby raportować ruchy wojsk i przekazać aktualizację na temat CROSSBOW, a misja została zatwierdzona 10 sierpnia 1944 r.

Każda grupa składała się z dwóch dowódców, operatora W/T oraz dwóch innych szeregowych, którzy nie zostali wymienieni w notatce. W przypadku grupy brytyjskiej do „komórki” lub grupy dołączono polskiego tłumacza i operatora W/T. Każdy mężczyzna miał zostać zrzucony do Francji z torbą na nogę zawierającą mały zestaw osobisty, racje żywnościowe na 2 dni oraz tyle amunicji do broni ręcznej i materiałów wybuchowych, ile torba mogła pomieścić. Każdy otrzymał karabin Marlin lub karabinek i pistolet automatyczny. Z każdą grupą zrzucono 6 kontenerów, które miały zostać przekazane polskim grupom oporu (Monika), a zawierały one:
17 pistoletów Sten i 5200 sztuk amunicji

15 pistoletów i 870 sztuk amunicji

50 granatów

178 ładunków (1,5 funta standardowego wyposażenia)

58 francuskich ładunków kolejowych

20 funtów plastikowych materiałów wybuchowych

Przecinaki do drutu

Apteczki

Pojemniki dla operatorów Bardsea zawierały:

1 karabin Bren z 1250 sztukami amunicji

1 karabin snajperski z 30 magazynkami

1 karabin snajperski z 30 nabojami balistycznymi

Granaty, materiały wybuchowe H., patyczek, przecinaki do drutu, przecinaki do telefonów

Zestawy W/T, w tym telefony S-Phone

Wraz z wybuchem operacji Overlord na przyczółkach w Normandii i inwazją na południową Francję, wydarzenia zaczęły wyprzedzać operację Bardsea. Polska 1. Dywizja Pancerna przekroczyła Sekwanę w Elbeuf 31 sierpnia i dotarła do Gandawy 13 września. Wicepremier Mikołajczyk napisał do Lorda Selborne’a 5 września, błagając Brytyjczyków o natychmiastowe uwolnienie Samodzielnej Brygady Spadochronowej i jednostek Sił Specjalnych Bardsea/Dunstable, które miały zostać natychmiast wysłane wraz z innymi specjalistami (Drogi Cichociemnych) w celu wsparcia Powstania Warszawskiego i Armii Krajowej.

Wymiany notatek między SOE a Kwaterą Główną Sił Specjalnych (z siedzibą w Montague Mansions przy Montague Street w Londynie) między wrześniem a listopadem 1944 roku wskazują, że połowa zespołów Bardsea weszła do „akcji”, a pozostała część została zachowana w rezerwie na „sytuacje kryzysowe”. W archiwach PRO nie ma żadnych wskazań, jakie to były działania. Jednak w jednej z notatek zwrócono się do niemieckojęzycznych członków pozostałych jednostek Bardsea o włączenie ich do operacji Dunstable (por. Krebs, sierż. major A. Fulek i szeregowy R. Cresla). Notatka wskazuje, że operatorzy W/T z Bardsea, kapral Kupc i Ortyl, którzy zgłosili się na ochotnika do operacji Dunstable, przebywali w Niemczech jako operatorzy W/T w cywilu, próbując nawiązać kontakt. Rosły obawy dotyczące liczby Polaków wcielonych do armii niemieckiej i organizacji Todt. Generał Kukiel, reprezentujący polskie Ministerstwo Obrony Narodowej, od grudnia 1943 roku prosił SOE o rozważenie sposobów zachęcania do dezercji po rozpoczęciu inwazji. Z około 500 Polakami stacjonującymi w Danii, masowa dezercja związałaby ogromną liczbę żołnierzy na linii frontu próbujących powstrzymać powstanie. SOE/SIS uznało, że nie ma wystarczających zasobów na operacje typu Monika/Bardsea, które miałyby na celu ratowanie tych żołnierzy.

Z początkiem Powstania Warszawskiego Rząd na Uchodźstwie rozważał użycie zespołów Bardsea, które miały zostać zrzucone do ogarniętego miasta. Jednakże logistyka i ryzyko były zbyt wielkie. Nawet Brygada Spadochronowa Sosabowskiego nie mogła zostać użyta, ponieważ została już wyznaczona do Operacji Market Garden. Frustracja Rządu na Uchodźstwie i Armii Krajowej (AK) była odczuwalna i udokumentowana w licznych wspomnieniach (patrz Novak, 1984; Jeffery, 1985; Garlinski, 1969 i Iranek-Osmecki, 1954). Churchill i Eden nie chcieli obrazić Stalina (Foot, 1984) wysyłając zespoły Bardsea do ogarniętego miasta. Gubbins popadł w rozpacz z powodu upadku Powstania Warszawskiego i zniszczenia miasta, jego mieszkańców, AK i Operacji Burza. (hiperlink: Operacja Burza) SOE nadal żywo interesowało się sprawami polskimi, ale mogło zapewnić niewiele pomocy podczas 63-dniowej kampanii. Operację „Freston” zainicjował Gubbins, a dowodził nią Marko Hudson, aby ocenić straty i morale Armii Krajowej. Nie ma dowodów na to, że SOE wiedziało o zdradzie Polaków w ramach Układu Jałtańskiego. Generał Sosnkowski sprzeciwiał się wykorzystaniu sił specjalnych Bardsea, które zostałyby „zmarnowane”, gdyby wzięły udział w Powstaniu Warszawskim. Czy polskie wojsko odgadło wizję Stalina dotyczącą powojennej Polski?

Następstwa

Wydaje się, że nie ma oficjalnego komunikatu na temat losów operacji Bardsea i Dunstable, poza oficerem zaniepokojonym liczbą 9 mm pistoletów Browning w obiegu. Zarówno Foot (1984), jak i Marks (2000) opisują Monikę / Bardsea jako odpad. Jednakże SHAEF nie użył tych sił specjalnych w obawie przed ruchem W/T zdemaskującym przykrywkę Overlorda i możliwymi represjami ze strony Niemców. Była też niewytłumaczalna wrażliwość na Stalina. Czy wraz z nastaniem powojennej Europy i zimnej wojny członkowie Bardsea i Dunstable znaleźli nowe zatrudnienie, infiltrując marionetkowe komunistyczne rządy Europy Wschodniej i Środkowej?