Opens in a new tab

Polish Batallions

  • Table of Contents

Polish Resistance in the ranks of the M.O.I and F.T.P.F


(Francs-tireurs et partisans – main-d’œuvre immigrée)

Introduction:

A rectangular cloth banner with the text "FRONT NATIONAL F.T.P.F. F.F.L." in bold black letters on a light background.

When war broke out in 1939, there were many Poles working in the mining districts in France who decided to join the resistance around the same time as Francs-tireurs et partisans français (FTPF) was being formed. The M.O.I was a sub-group made up of foreigners as an immigrant movement who were largely communists and drawn from across central and eastern Europe, including Jews (Collin, 2005). Later in the war, Ukrainians and Russians joined the Maquis with some Poles who had been conscripted into the Wehrmacht and Todt organisation and were more likely to join the rival FFI. Local success was important in undermining the German occupation of France for its propaganda value which was spread through the underground press. One example was 250 Russian soldiers sent to the Maquis in the Valenciennes area (59-20 MOI-PMP). Traitors who were often Volksdeutsche, denounced fellow Poles to the Gestapo or Feldgendarmerie were dealt within by the F.T.P.F. An example of this was Léon Jankowski and Joseph Krys whom lived in the Lille area were assassinated and their leader Walter Zabczyk based in Douai (Ponty,1988) remained under surveillance. The relationship between other Polish underground movements remained ‘strained’ through most of the war (Sękowski, 2015). A major organisation P.O.W.N (Polska Organisacja Walki o Niepodleglosc and Operation MONICA (P.O.W.N) also drew recruits from the Polish diaspora in France of which there was some 500,000 but was allied to Sikorski’s government in London. The communists remained suspicious of P.O.W. N’s intentions until late in the war and this was reflected in post-war analysis. The role of the F.T.P.F was also contentious within France during the war as communist resistance fighters engaged in urban guerrilla warfare in Paris causing the wartime authorities to suppress ‘terrorists’ (Peschanski, 2009).

The communist view diminished slightly when archival records in London demonstrated a more strategic rather than political stance. There were other breakaway organisations that were not allied to either the communists or London. Joseph Szczerbinski group of resistance collapse upon his arrest on 6th August 1942 with members merging with M.O.I (59-20 MOI-PMP).

In the north of France, the nucleus of the M.O.I formed in September 1940 in Valenciennes and included Stefan Marcinkowski (Remy), Stanislas Wojcik (Bolek) later commander of the 1st Regiment of the P.M.P ‘Tadder Kosciuszko’, Jan Frelich (Pierre), Father Jean Pacholski (Leon), Jean Heva (Yvan), and Antoni Trawinski who was responsible for propaganda (59-20 MOI-PMP). Recruitment sought out those to be reliable and able to work under clandestine conditions and the group carried out its first sabotage in September 1941 with over 100 men in their ranks. (See: Operation Monika)

The M.O.I and F.T.P.F

In October 1940, the ‘Military Committee’ was at loggerheads with each other that caused a split in the organisation. Stanislas Nawrot and Bolesław Maslienkievicz (Bolek) split from Francois Sobiecki taking with them Joseph Niemczyk (Felix) commander of the 3rd Regiment ‘Tadder Kosciuszko’, Jean Katka, Joseph Zak (Jacob Bieszczak), Mieczysla Kondracionek, Alexandre Kilm, Felix Czak (Hugo) who left for Monceau Les Mines, leaving the resistance in the Douai sector in slight disarray for a short period. Francois Sobiecki along with his wife, were arrested on 30th November 1941 and taken to Lille where he was shot. His wife was deported to Germany.

Orders came from the Central Committee M.O.I headed by Capt. Argot (Abraham Liessner), Col. Gérars (Czech), Col. Michel (Eugène Thieme), Col. Bergeron (Aubert Nicolas), Col. Bernand (Commander of the Pas de Calais), André Rocq (Alain), Emile Gary (Commander Denain) and Edouard Domuin responsible for Nord and included 17 Departements (59-20 MOI-PMP). The cells or companies were named after their local connection as a means of identification.

The development of the resistance can be divided into three phases:

  1. Organisation and training until 20th May 1944
  2. May to June 1944 sabotage, propaganda, and diversionary actions
  3. Fighting alongside Free French Forces

In the Douai sector, Jean Rutkowski (Simon) led the group until his arrest in March 1943 and was deported to Germany with Joseph Niemczyk (Felix) taking over command of the 3rd Regiment P.M.P. In June 1941 the nominal roll of fighters was:

Pont de la Deule – 9
Waziers – 12
Frais Marais – 4
Barrois – 7
Guesnain et Dechy – 5
Auby – 4
Austries – 3
Fenain – 5

The Valenciennes sector was originally commanded by Stephan Marcinkowsky (Remy) who was arrested on 25th April 1942 with his wife with the command being passed onto Tomasz Peetka (Antek). Denain sector was commanded by Kostek Skupien (Zygmund) commander of the 2nd Regiment that only had 13 men by 1st July 1942. Pressure from Gestapo after 1941 put pressure on them. Arrests started in Valenciennes where 50 victims were arrested including Sandor Serediak who was shot in Lille prison on 19th September 1941 whose mother was also arrested and sent to Dachau. Other arrests included Bogdan Zak on 26th September 1941 and sent to Dachau due to his age. Stanislas Kaszmarek was arrested in November 1941 and deported to Germany where he managed to escape back to France in 1943.

The arrests, torture and deportations continued. Paul Frelich (Son) was caught early January 1942 and viciously tortured before being shot in Lille was unrecognizable by his siblings. Roman Szpandel was arrested in Maubeuge in February 1942 and died in Buchenwald in 1944. Marian Caban was arrested alongside Szpandel, was deported to Dachau, and survived not knowing her brother Léon was interned there. Capt. Jean Waysand F.T.P.F was arrested in Somain on 19th September 1942 and shot on 15th December 1942 having sung Polish patriotic songs in his cell in defiance of the authorities. His wife Estoucha, a doctor to the underground (Jeanne Lefevre) was arrested on 6th March 1943 and eventually sent to Ravensbrück and Mauthausen. These are just some of the patriots who lost their lives.

In May to June 1944 there was a concerted effort to unite the various Polish resistance organisations and factions under P.K.W.N (Polska Komitet Walki o Niepodleglosc) and general mobilisation ahead of the D-Day Landings. The order for strikes, seizure of arms and diversionary activities was designed to cause mayhem deep behind the front lines despite SHAEF’s concerns and scepticism over the effectiveness of the resistance to support a widespread uprising.

The 1st company of the 1st Regiment ‘Tadder Kosciuszko’ captured one German soldier, six Volksdeutsche, 45,000 cigarettes, seven rifles, seventeen grenades and fifty-five cartridges. The cigarettes were almost as important as the capturing of arms since these could be ‘bartered’. The first and second squads were involved in action around Hérin to the west of Valenciennes, where one German soldier was killed and several injured.

The 2nd company of the 1st Regiment ‘Tadder Kosciuszko’ on 2nd September 1944 captured two German soldiers, pistols, and ammunition and on the next day attacked a German column at Vicq in the Haute-Marne area. Here, the firefight lasted three hours killing nine Germans, demolished a truck and three horses killed with four horse teams and two additional horses taken along with any surviving Germans.

On 4th September 1944 the 3rd Company (Thivencelle) attacked a German column of six heavy trucks close to the French-Belgium border with one truck captured intact while the 4th Company (Quiévrechain) commanded by Max blocked and resisted a column of four assault tanks close to the French-Belgian border and escaped with a truck and 1,200Lt of fuel. The 6th Company (St. Vaast la Hougue) in Normandy consisting of 24 Poles joined 17 F.T.P.F captured a considerable amount of ammunition from a dump.

The 9th Company (Bray Thiers) on 2nd September 1944, led by Pepe, armed only with one grenade led a surprise attack on a German detachment guarding 100 Moroccan POWs. The captured weapons were then used to attack other German detachments, taking twenty prisoners, twenty rifles and many hand grenades. During the same day, the 6th Company (Escaudain) attacked a German detachment taking two prisoners and confiscating their weapons for further use.

From 31st August until 1st September 1944 the 8th Company (Fenain) surrounded four Germans on the road between Somain in the Marchiennes (D957) and detained them. On the following night, they attacked a German truck and captured three rifles, 1 submachine gun, six grenades and ammunition.

The 10th Company (Denain) took part in street fighting on 2nd September 1944 and had barricaded themselves into a factory resisting a German counterattack using tanks to break up the fight. One tank was destroyed, and four Germans taken prisoner with one Pole KIA.

The 12th Company (Douchy) in the Loire region attacked a German column on 2nd September and managed to burn two heavy trucks rendering them useless.

The 3rd Regiment, 1st Company (Guesnain) led by Francoise Papie attacked the airfield at Dechy, just to the east of Douai and managed to loot fourteen rifles, two heavy machine guns and three thousand rounds of ammunition. The 3rd Company (Auby) were also in action between the 1st to 3rd September 1944 attacked a group of SS soldiers without any arms, leaving several dead after a one-sided struggle. During the same period the 4th Company (Waziers) supported F.T.P.F who were attacking a German column at 01.30 consisting of a tank, heavy trucks and two cars. The firefight lasted half an hour and the Poles seized four guns, two cars, one German killed and four wounded with a further four taken prisoner. As the column dispersed, the Poles pursued them and captured a further heavy machine gun, a machine gun, handguns, and hand grenades and fifteen horses used for transport. The following morning another detachment of Poles captured several German prisoners and confiscated their weapons to add to their own arsenal. The M.O.I and F.T.P.F released a joint declaration calling for more volunteers to assist in the liberation of France using a recruiting camp at Hérin where a new battalion of Poles was created consisting of two companies, 1st Company commanded by Maslan Kiewicz and 2nd Company by Kazmirierz Zborowski.

As the liberation of France continued to clear out the last German garrisons, many of these soldiers joined the regular French Army (1st Army) and fought in Germany.

M.O.I and F.T.P.F. Départment du Rhone

In the Lyon area, the Polish resistance were concentrated in:

  • Lyon
  • St. Fons
  • Vaulx en Velin
  • St. Pierre-la-Palud

The resistance was formed at the beginning of 1941 mainly using propaganda and seeking arms. From mid 1942, the group split into propaganda activities and combat (M.8.1) that included sabotage and diversionary actions. The propaganda activities included targeting Poles conscripted into the Wehrmacht in the garrisons at Fort La Motte-Giron, Gerland in Lyon and Part Dieu in the centre of Lyon with some success. The combat unit sabotaged the rail tracks and factories and ambushing German columns.

During the liberation of Lyon, these groups were active with sixty-five combatants in the company Dabrowski which later merged with the battalion of Henri Barbusse. In December 1944 they joined the 1st French Army and fought in Germany. After the Armistice, they reformed as the 19th Polish Infantry and were based in Besançon and then many returned to Poland.

In the St. Pierre-la-Palud the miners formed their resistance cell in 1942 and carried out extensive propaganda activities and sabotaging the mines and railway lines. The group consisted of forty-five men under the command of Goral Franco. In August 1944 as the liberation of southern France commenced (Operation DRAGOON), German anti-partisan operations started against them. Encamped on a hill above St. Pierre, the German attack inflicted damage, causing a withdrawal until the liberation of Lyon commenced at the end of August. They joined the 5th Battalion of Henri Barbussei. under the command of General De Lattre de Tassigny. The 5th Battalion was commanded by Roman Krakus. On Armistice Day, the Poles were assigned to train with 19th Polish Infantry and were based in Besançon with many choosing to return to Poland.

At Vaulx en Velin, about one hundred men participated in the insurrection at Villeurbanne and Lyon under the command of Lt. Szczepan Wall.

Regiment Valmy

The 9th Polish Battalion based in the Saône and Loire region was commanded by Mieczysław Bargiel (Roger) and based in Montceau-les-Mines (71-6 AS) (Hyperlink to Mieczysław Bargiel (Code Name Major Roger). The 1st Company was commanded by Lt. Vincent Piniarski (August) and the 2nd Company by Lt. Julien Oriowski (Jules). (The 3rd Company records were not included in this archive).

The companies were largely made up of local miners and were recruited mainly between July and August 1944. The operational records indicate the regiment intensified its activities from 23rd March 1944 when they attacked a sanatorium holding twenty-two political detainees. In the following months the sabotaging of railway lines and bridges or surprise attacks on transport columns around Montceau-les-Mines were effective. From 12th August 1944, sabotage, and surprise attacks, particularly on the Milice were stepped up and lasted between two and five days with small groups or a full battalion of 292 men. The battalion had a supply drop of 1.5 tonnes of arms and ammunition on 15th April 1944 at Salornay-sur-Guye, a remote rural area between Montceau-les-Mines and Macon. The derailment of a train between Montceau-les-Mines and Ciry-le-Noble interrupted traffic for twenty hours with two carriages falling into a ravine along with six tanks.

On 25th May 1944 four tonnes of weapons and materials were dropped by parachute over Dettey, a remote rural area just over 10Km N.W of Montceau-les-Mines, probably by RAF 138 Squadron. Surprise attacks on Wehrmacht columns continued in June destroying transports. On 10th July 1944, they sabotaged a bridge at Etang-sur-Arroux, SSW of Autun, causing disruption to traffic for five days. For the following month, the 9th Polish Battalion kept up daily sabotage, ambushes, and harassment of the Germans. Not everything went to plan. On 12th August 1944 an attempt to sabotage a factory at Thelots failed when members of the party fell into the lake when crossing the barrage which left one dead and two injured. Their attacks continue from the 8th to 10th September 1944 when they fought with five hundred men to liberate Autun with six KIA and five injured. Many in the battalion were demobilized on 31st December 1944.

End Note:

The mobilization of the French resistance (Maquis) has been well documented and largely covers the role of SOE, its agents and the Jedburghs (Jeds) or OSS working in small units to support the disruption to the German war machine prior to and just after the invasion of Normandy (D-Day/ OVERLORD). SOE and the OSS supported only the Maquis that were allied to the FFI to the exclusion of the communist groups, however SHAEF decided that BBC messages would be broadcast to all resistance groups warning of the imminent invasion to appease and reduce friction amongst them.

The logistics of dropping agents and military supplies was a colossal undertaking with the RAF 138 Squadron spearheading these operations in difficult conditions that eased as communication technology improved through use of S-Phones, for example. The FFI (French Forces of the Interior) was an umbrella organization that attempted to unite the various factions and political groups in occupied France and includes the area of the Vichy Government. The Vichy government and the German authorities branded the Maquis as ‘terrorists’ and after March 1944, the Germans increased anti-partisan operations and suppression of a largely supportive local population became more brutal through SS units largely made up of Cossacks (Hue, 2005; Irwin, 2005), the Gestapo, and the Malice working in concert.

The air supply drop to Regiment Valmy was unusual and there’s no archival records to indicate contact with SOE but may have been arranged through SIS. The role of M.O.I and F.T.P.F. in the overall resistance and uprising around operation OVERLORD should not be downplayed as the propaganda activities and sabotage added to the weight and pressure upon the German authorities and Wehrmacht. The confusion and sabotage held back supplies and free movement of German transports for badly needed reserve troops destined for Normandy.

Acknowledgements:

I would like to thank Dr. Steve Kippax for his time and assistance in completing this page. Your support and help was deeply appreciated.

Selected References:

Collin, C. (1994) “ÉTRANGERS ET NOS FRÈRES POURTANT » (ARAGON, L’AFFICHE ROUGE) CONTRIBUTION A L’HISTOIRE DES FRANCS-TIREURS ET PARTISANS DE LA MAIN-D’ŒUVRE IMMIGRÉE”, Guerres Mondiales et Conflits Contemporains, Vol.174, Avril, pp. 161-177.

Collin, C. (2005) “Italians in the M.O.I and ETP-MOI in Lyon and Grenoble”, Guerres Mondiales et Conflits Contemporains, Vol.218, No. 2, pp. 67-83.

Hue, A. (2005) “The Next Moon”, Penguin Books, U.K.

Irwin, W. (2005) “The Jedburghs: The Secret History of the Allied Special Forces, France 1944”, PublicAffairs, USA.

Peschanski, D. (2009) “La confrontation radicale. Résistants communistes parisiens vs Brigades spéciales”, https://hal.science/hal-00363336/document (Accessed 20.09.2020)

Ponty, J. (1988) “Polonais Méconnus: Histoire des travaileurs immigrés en France dans l’entre deux-guerres”, Editions de la Sorbonne, France.

Sękowski, P. (2015) “LES POLONAIS DANS LA RÉSISTANCE COMMUNISTE EN FRANCE”, Prace Historyczne, Vol. 142, No. 4, pp. 671-682.

Selected Websites:

https://www.fondationresistance.org/pages/actualites

https://www.lesindessavantes.com/ouvrage/les-etrangers-de-la-moi-dans-la-resistance

https://www.cheminsdememoire.gouv.fr/en/node/573

Selected YouTube Films:

https://www.youtube.com/watch?v=HMN4A1AVrlU

La traduction française de cet article n'est pas encore disponible.

Wprowadzenie:

Kiedy wybuchła wojna w 1939 roku, wielu Polaków pracujących w górniczych okręgach Francji postanowiło dołączyć do ruchu oporu mniej więcej w tym samym czasie, gdy formowała się organizacja Francs-tireurs et partisans français (FTPF). MOI było podgrupą złożoną z cudzoziemców, którzy stanowili ruch imigracyjny, w większości komunistów, pochodzących z całej Europy Środkowej i Wschodniej, w tym Żydów (Collin, 2005). Później, w trakcie wojny, do Maquis dołączyli Ukraińcy i Rosjanie, a także niektórzy Polacy, którzy zostali wcieleni do Wehrmachtu i organizacji Todt i byli bardziej skłonni do przyłączenia się do rywalizującej FFI. Lokalny sukces odegrał ważną rolę w podważaniu niemieckiej okupacji Francji ze względu na swoją wartość propagandową, rozpowszechnianą za pośrednictwem prasy podziemnej. Jednym z przykładów było wysłanie 250 rosyjskich żołnierzy do Maquis w rejonie Valenciennes (59-20 MOI-PMP). Zdrajcy, często Volksdeutsche, donosili na swoich rodaków Gestapo lub Feldżandarmerię, byli rozprawiani przez FTPF. Przykładem tego jest Léon Jankowski i Joseph Krys, którzy mieszkali w okolicach Lille i zostali zamordowani, a ich przywódca Walter Zabczyk, stacjonujący w Douai (Ponty, 1988), pozostawał pod obserwacją. Relacje między innymi polskimi ruchami podziemnymi pozostawały „napięte” przez większość wojny (Sękowski, 2015). Duża organizacja P.O.W.N (Polska Organizacja Walki o Niepodległość i Operacja MONICA (P.O.W.N) również rekrutowała z polskiej diaspory we Francji, której było około 500 000 osób, ale była sprzymierzona z rządem Sikorskiego w Londynie. Komuniści pozostawali podejrzliwi wobec intencji P.O.W.N aż do późnego etapu wojny, co znalazło odzwierciedlenie w analizach powojennych. Rola FTPF była również kontrowersyjna we Francji podczas wojny, gdy komunistyczni bojownicy ruchu oporu angażowali się w miejską partyzantkę w Paryżu, co spowodowało, że władze wojenne tłumiły „terrorystów” (Peschanski, 2009).

Pogląd komunistyczny nieznacznie osłabł, gdy archiwa w Londynie wykazały bardziej strategiczne, a nie polityczne stanowisko. Istniały inne organizacje odłamowe, które nie były sprzymierzone ani z komunistami, ani z Londynem. Grupa oporu Józefa Szczerbińskiego rozpadła się po jego aresztowaniu 6 sierpnia 1942 r., a jej członkowie połączyli się z M.O.I. (59-20 MOI-PMP).

Na północy Francji zalążek M.O.I. uformował się we wrześniu 1940 roku w Valenciennes. W jego skład weszli: Stefan Marcinkowski (Remy), Stanislas Wójcik (Bolek), późniejszy dowódca 1. Pułku P.M.P. „Tadder Kosciuszko”, Jan Frelich (Pierre), ojciec Jean Pacholski (Leon), Jean Heva (Yvan) oraz Antoni Trawiński, odpowiedzialny za propagandę (59-20 MOI-PMP). Na północy Francji zalążek MOI uformował się we wrześniu 1940 roku w Valenciennes. W jego skład weszli: Stefan Marcinkowski (Remy), Stanislas Wójcik (Bolek), późniejszy dowódca 1. Pułku PMP „Tadder Kosciuszko”, Jan Frelich (Pierre), ksiądz Jean Pacholski (Leon), Jean Heva (Yvan) oraz Antoni Trawiński, odpowiedzialny za propagandę (59-20 MOI-PMP). Werbowano osoby godne zaufania i zdolne do pracy w warunkach konspiracji. Grupa przeprowadziła pierwszy sabotaż we wrześniu 1941 roku, licząc ponad 100 ludzi w swoich szeregach. (Widzieć: Operacja Monika)

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i FTPF

W październiku 1940 roku „Komitet Wojskowy” popadł w konflikt, który doprowadził do rozłamu w organizacji. Stanisław Nawrot i Bolesław Maslienkiewicz (Bolek) odłączyli się od François Sobieckiego, zabierając ze sobą Józefa Niemczyka (Felixa), dowódcę 3. Pułku „Tadder Kościuszko”, Jeana Katkę, Józefa Zaka (Jakuba Bieszczaka), Mieczysławę Kondracionka, Alexandre’a Kilma i Feliksa Czaka (Hugo), którzy wyjechali do Monceau-les-Mines, pozostawiając na krótko ruch oporu w sektorze Douai w lekkim chaosie. François Sobiecki wraz z żoną został aresztowany 30 listopada 1941 roku i przewieziony do Lille, gdzie został rozstrzelany. Jego żonę deportowano do Niemiec.

Rozkazy pochodziły z Komitetu Centralnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (M.O.I.), na którego czele stali kpt. Argot (Abraham Liessner), płk. Gérars (Czech), płk. Michel (Eugène Thieme), płk. Bergeron (Aubert Nicolas), płk. Bernand (dowódca Pas-de-Calais), André Rocq (Alain), Emile Gary (dowódca Denain) i Edouard Domuin, odpowiedzialny za Nord, w którego skład wchodziło 17 departamentów (59-20 MOI-PMP). Komórki lub kompanie otrzymały nazwy od lokalnych powiązań, co stanowiło sposób identyfikacji.

Rozwój ruchu oporu można podzielić na trzy fazy:

Organizacja i szkolenie do 20 maja 1944 r.

Maj-czerwiec 1944 r.: sabotaż, propaganda i działania dywersyjne

Walka u boku Wolnych Sił Francuskich

W sektorze Douai Jean Rutkowski (Simon) dowodził grupą aż do aresztowania w marcu 1943 roku i deportacji do Niemiec. Joseph Niemczyk (Felix) objął dowództwo nad 3. Pułkiem P.M.P. W czerwcu 1941 roku nominalna lista bojowników przedstawiała się następująco:

Deule Bridge –
Waziers – 12
Fresh Marais –
Barrois –
Guesnain i Dechy –
Auby – 4
Austries – 3
Fenain – 5

Sektorem Valenciennes pierwotnie dowodził Stephan Marcinkowsky (Remy), który został aresztowany 25 kwietnia 1942 roku wraz z żoną, a dowództwo powierzono Tomaszowi Peetce (Antkowi). Sektorem Denain dowodził Kostek Skupien (Zygmund), dowódca 2. Pułku, który do 1 lipca 1942 roku liczył zaledwie 13 ludzi. Naciski ze strony Gestapo po 1941 roku wywierały na nich presję. W Valenciennes rozpoczęły się aresztowania, gdzie aresztowano 50 osób, w tym Sandora Serediaka, rozstrzelanego w więzieniu w Lille 19 września 1941 roku, którego matkę również aresztowano i wysłano do Dachau. Wśród innych aresztowanych znalazł się Bogdan Zak, którego 26 września 1941 roku wysłano do Dachau ze względu na wiek. Stanislas Kaszmarek został aresztowany w listopadzie 1941 roku i deportowany do Niemiec, skąd w 1943 roku udało mu się uciec z powrotem do Francji.

Aresztowania, tortury i deportacje trwały nadal. Paul Frelich (syn) został złapany na początku stycznia 1942 roku i brutalnie torturowany, a następnie rozstrzelany w Lille. Jego rodzeństwo nie mogło go rozpoznać. Roman Szpandel został aresztowany w Maubeuge w lutym 1942 roku i zmarł w Buchenwaldzie w 1944 roku. Marian Caban została aresztowana wraz ze Szpandelem i deportowana do Dachau, gdzie przeżyła, nie wiedząc, że jej brat Léon jest tam internowany. Kapitan Jean Waysand F.T.P.F. został aresztowany w Somain 19 września 1942 roku i rozstrzelany 15 grudnia 1942 roku za śpiewanie w celi polskich pieśni patriotycznych wbrew władzom. Jego żona Estoucha, lekarka konspiracyjna (Jeanne Lefevre), została aresztowana 6 marca 1943 roku i ostatecznie wysłana do Ravensbrück i Mauthausen. To tylko niektórzy z patriotów, którzy stracili życie.

W maju i czerwcu 1944 roku podjęto skoordynowane działania mające na celu zjednoczenie różnych polskich organizacji i frakcji ruchu oporu pod dowództwem P.K.W.N (Polskiego Komitetu Walki o Niepodległość) oraz ogólną mobilizację przed lądowaniem w Normandii. Rozkaz strajków, konfiskaty broni i działań dywersyjnych miał na celu wywołanie chaosu głęboko za liniami frontu, pomimo obaw i sceptycyzmu SHAEF co do skuteczności oporu we wspieraniu powszechnego powstania.

Pierwsza kompania 1. Pułku „Tadder Kościuszko” zdobyła jednego niemieckiego żołnierza, sześciu volksdeutschów, 45 000 papierosów, siedem karabinów, siedemnaście granatów i pięćdziesiąt pięć nabojów. Papierosy były niemal tak samo ważne, jak zdobycie broni, ponieważ można ją było „wymienić”. Pierwsza i druga drużyna brały udział w działaniach wokół Hérin na zachód od Valenciennes, gdzie zginął jeden niemiecki żołnierz, a kilku zostało rannych.

2. kompania 1. pułku „Tadder Kosciuszko” 2 września 1944 roku zdobyła dwóch niemieckich żołnierzy, pistolety i amunicję, a następnego dnia zaatakowała kolumnę niemiecką w Vicq w rejonie Haute-Marne. Strzelanina trwała trzy godziny, w wyniku czego zginęło dziewięciu Niemców, zniszczono ciężarówkę i trzy konie, zabito cztery zaprzęgi konne i dwa dodatkowe konie, a także wszystkich ocalałych Niemców.

4 września 1944 roku 3. kompania (Thivencelle) zaatakowała niemiecką kolumnę sześciu ciężkich ciężarówek w pobliżu granicy francusko-belgijskiej, zdobywając jedną ciężarówkę w stanie nienaruszonym, podczas gdy 4. kompania (Quiévrechain) dowodzona przez Maxa zablokowała i stawiła opór kolumnie czterech czołgów szturmowych w pobliżu granicy francusko-belgijskiej i uciekła z ciężarówką i 1200 litrami paliwa. 6 Kompania (St. Vaast la Hougue) w Normandii składająca się z 24 Polaków, dołączyła do 17 FTPF i zdobyła znaczną ilość amunicji ze składu amunicji.

9. Kompania (Bray Thiers) 2 września 1944 roku, dowodzona przez Pepe, uzbrojona jedynie w jeden granat, przeprowadziła niespodziewany atak na niemiecki oddział pilnujący 100 marokańskich jeńców wojennych. Zdobyta broń została następnie użyta do ataku na inne niemieckie oddziały, biorąc dwudziestu jeńców, dwadzieścia karabinów i wiele granatów ręcznych. Tego samego dnia 6. Kompania (Escaudain) zaatakowała niemiecki oddział, biorąc dwóch jeńców i konfiskując ich broń do dalszego użytku.

Od 31 sierpnia do 1 września 1944 roku 8. Kompania (Fenain) otoczyła i zatrzymała czterech Niemców na drodze między Somain w Marchiennes (D957). Następnej nocy zaatakowali niemiecką ciężarówkę i zdobyli trzy karabiny, jeden pistolet maszynowy, sześć granatów i amunicję.

10. Kompania (Denain) brała udział w walkach ulicznych 2 września 1944 roku i zabarykadowała się w fabryce, odpierając niemiecki kontratak z użyciem czołgów, aby przerwać walkę. Jeden czołg został zniszczony, a czterech Niemców dostało się do niewoli, a jeden Polak zginął w akcji.

12. Kompania (Douchy) w regionie Loary zaatakowała kolumnę niemiecką 2 września i zdołała spalić dwie ciężkie ciężarówki, czyniąc je bezużytecznymi.

3. Pułk, 1. Kompania (Guesnain) dowodzona przez Francoise Papie zaatakowała lotnisko w Dechy, na wschód od Douai i zdołała zrabować czternaście karabinów, dwa ciężkie karabiny maszynowe i trzy tysiące sztuk amunicji. 3. Kompania (Auby) również brała udział w walkach między 1 a 3 września 1944 roku, atakując grupę żołnierzy SS bez broni, pozostawiając kilku zabitych po jednostronnej walce. W tym samym czasie 4. Kompania (Waziers) wspierała FTPF, które o godzinie 1.30 atakowało niemiecką kolumnę składającą się z czołgu, ciężarówek i dwóch samochodów. Strzelanina trwała pół godziny, a Polacy zdobyli cztery działa, dwa samochody, jednego Niemca zabitego i czterech rannych, a kolejnych czterech wzięto do niewoli. Gdy kolumna się rozproszyła, Polacy ruszyli w pościg, zdobywając kolejny ciężki karabin maszynowy, karabin maszynowy, pistolety, granaty ręczne oraz piętnaście koni używanych do transportu. Następnego ranka kolejny oddział Polaków pojmał kilku niemieckich jeńców i skonfiskował ich broń, aby uzupełnić własny arsenał. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i FTPF wydały wspólną deklarację wzywającą do zwiększenia liczby ochotników do pomocy w wyzwoleniu Francji, wykorzystując obóz rekrutacyjny w Hérin, gdzie utworzono nowy batalion Polaków składający się z dwóch kompanii: 1. kompanii dowodzonej przez Masłana Kiewicza i 2. kompanii dowodzonej przez Kazimierza Zborowskiego.

W miarę jak wyzwalanie Francji likwidowało ostatnie garnizony niemieckie, wielu z tych żołnierzy dołączyło do regularnej armii francuskiej (1. Armii) i walczyło w Niemczech.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych i F.T.P.F. Departament Rodan

W rejonie Lyonu polski ruch oporu koncentrował się w:

Lyonie

St. Fons

Vaulx-en-Velin

St. Pierre-la-Palud

Ruch oporu powstał na początku 1941 roku, głównie za pomocą propagandy i zdobywania broni. Od połowy 1942 roku grupa podzieliła się na działalność propagandową i bojową (M.8.1), która obejmowała sabotaż i akcje dywersyjne. Działania propagandowe obejmowały, z pewnym powodzeniem, atakowanie Polaków wcielonych do Wehrmachtu w garnizonach w Forcie La Motte-Giron, Gerland w Lyonie i Part Dieu w centrum Lyonu. Jednostka bojowa sabotowała tory kolejowe i fabryki oraz urządzała zasadzki na kolumny niemieckie.

Podczas wyzwolenia Lyonu grupy te działały z sześćdziesięcioma pięcioma bojownikami w kompanii Dąbrowskiego, która później połączyła się z batalionem Henri Barbusse’a. W grudniu 1944 roku dołączyły do ​​1. Armii Francuskiej i walczyły w Niemczech. Po zawieszeniu broni przekształciły się w 19. Polską Piechotę i stacjonowały w Besançon, skąd wielu z nich powróciło do Polski.

W St. Pierre-la-Palud górnicy utworzyli w 1942 roku komórkę oporu i prowadzili szeroko zakrojone działania propagandowe oraz sabotowali kopalnie i linie kolejowe. Grupa składała się z czterdziestu pięciu ludzi pod dowództwem Gorala Franco. W sierpniu 1944 roku, wraz z rozpoczęciem wyzwolenia południowej Francji (Operacja DRAGOON), rozpoczęły się przeciwko nim niemieckie operacje antypartyzanckie. Obozując na wzgórzu nad St. Pierre, niemiecki atak wyrządził szkody, powodując wycofanie się aż do wyzwolenia Lyonu, które rozpoczęło się pod koniec sierpnia. Dołączyli do 5. Batalionu Henri Barbussei pod dowództwem generała De Lattre de Tassigny. 5. Batalionem dowodził Roman Krakus. W Dniu Rozejmu Polacy zostali skierowani na szkolenie do 19. Pułku Piechoty Polskiej i stacjonowali w Besançon, a wielu z nich zdecydowało się na powrót do Polski.

W Vaulx-en-Velin około stu ludzi wzięło udział w powstaniu w Villeurbanne i Lyonie pod dowództwem porucznika Szczepana Walla.

Pułk Valmy
9. Batalion Polski stacjonujący w regionie Saony i Loary był dowodzony przez Mieczysława Bargiela (Roger) i stacjonował w Montceau-les-Mines (71-6 AS) (Link do Mieczysława Bargiela (pseudonim major Roger). 1. Kompanią dowodził por. Vincent Piniarski (August), a 2. Kompanią por. Julien Oriowski (Jules). (Akta 3. Kompanii nie zostały uwzględnione w tym archiwum).

Kompanii składały się głównie z lokalnych górników i były rekrutowane głównie między lipcem a sierpniem 1944 roku. Zapisy operacyjne wskazują, że pułk zintensyfikował swoje działania od 23 marca 1944 roku, kiedy zaatakował sanatorium, w którym przebywało 22 więźniów politycznych. W kolejnych miesiącach skuteczne były sabotaże linii kolejowych i mostów oraz niespodziewane ataki na kolumny transportowe w okolicach Montceau-les-Mines. Od 12 sierpnia 1944 roku sabotaż i niespodziewane ataki Ataki, szczególnie na Milice, nasiliły się i trwały od dwóch do pięciu dni, prowadzone małymi grupami lub całym batalionem liczącym 292 ludzi. Batalion dokonał zrzutu 1,5 tony broni i amunicji 15 kwietnia 1944 roku w Salornay-sur-Guye, odległym obszarze wiejskim między Montceau-les-Mines a Macon. Wykolejenie pociągu między Montceau-les-Mines a Ciry-le-Noble przerwało ruch na dwadzieścia godzin, a dwa wagony wraz z sześcioma czołgami spadły do ​​wąwozu.

25 maja 1944 roku cztery tony broni i materiałów zostały zrzucone na spadochronach nad Dettey, odległym obszarem wiejskim położonym nieco ponad 10 km na północny zachód od Montceau-les-Mines, prawdopodobnie przez 138. dywizjon RAF. Niespodziewane ataki na kolumny Wehrmachtu trwały w czerwcu, niszcząc transporty. 10 lipca 1944 roku, sabotował most w Etang-sur-Arroux, na południowy zachód od Autun, powodując pięciodniowe utrudnienia w ruchu. Przez kolejny miesiąc 9. polski batalion codziennie sabotował, urządzał zasadzki i nękał Niemców. Nie wszystko poszło zgodnie z planem. 12 sierpnia 1944 roku próba sabotażu fabryki w Thelots nie powiodła się, gdy członkowie oddziału wpadli do jeziora podczas przeprawy przez zaporę, w wyniku czego jedna osoba zginęła, a dwie zostały ranne. Ich ataki trwały od 8 do 10 września 1944 roku, kiedy to walczyli z pięcioma setkami ludzi o wyzwolenie Autun, ponosząc sześć ofiar śmiertelnych i pięć rannych. Wielu członków batalionu zostało zdemobilizowanych 31 grudnia 1944 roku.

Uwaga końcowa:
Mobilizacja francuskiego ruchu oporu (Maquis) została dobrze udokumentowana i w dużej mierze obejmuje rolę SOE, jego agentów oraz Jedburghów (Jeds) lub OSS pracujących w małych jednostkach, aby wspierać dezorganizację niemieckiej machiny wojennej przed i tuż po inwazji na Normandię (D-Day/OVERLORD). SOE i OSS wspierały tylko Maquis sprzymierzone z FFI, z wyłączeniem grup komunistycznych. Jednak SHAEF zdecydowało, że komunikaty BBC będą nadawane do wszystkich grup ruchu oporu z ostrzeżeniem o zbliżającej się inwazji, aby uspokoić i zmniejszyć tarcia między nimi.

Logistyka zrzucania agentów i zaopatrzenia wojskowego była kolosalnym przedsięwzięciem, a 138. dywizjon RAF przewodził tym operacjom w trudnych warunkach, które uległy złagodzeniu wraz z udoskonaleniem technologii komunikacyjnej dzięki wykorzystaniu na przykład telefonów S. FFI (Francuskie Siły Wewnętrzne) były organizacją parasolową, która próbowała zjednoczyć różne frakcje i grupy polityczne na okupowanej Francji i obejmowała obszar rządu Vichy. Rząd Vichy i władze niemieckie uznały Maquis za „terrorystów”, a po marcu 1944 roku Niemcy nasilili działania antypartyjne, a represje wobec w dużej mierze wspierającej ich ludności lokalnej stały się bardziej brutalne za sprawą oddziałów SS, w większości złożonych z Kozaków (Hue, 2005; Irwin, 2005), Gestapo i Malice, działających w porozumieniu.

Zrzut zaopatrzenia z powietrza do Pułku Valmy był nietypowy i nie ma żadnych zapisów archiwalnych wskazujących na kontakt z SOE, ale mógł zostać zorganizowany za pośrednictwem SIS. Rola M.O.I. i FTPF w ogólnym ruchu oporu i powstaniu wokół operacji OVERLORD nie powinna być bagatelizowana, ponieważ działania propagandowe i sabotaż zwiększyły ciężar i presję na władze niemieckie i Wehrmacht. Zamieszanie i sabotaż utrudniły dostawy i swobodny przepływ niemieckich transportów dla bardzo potrzebnych żołnierzy rezerwowych przeznaczonych do Normandii.

Podziękowania:
Chciałbym podziękować dr. Steve’owi Kippaxowi za poświęcony czas i pomoc w ukończeniu tej strony. Państwa wsparcie i pomoc są niezwykle cenne.

Mission Accomplished: SOE and Italy 1943 – 1945

Mission Accomplished: SOE and Italy 1943 – 1945

David Stafford’s Mission Accomplished offers a detailed, human account of SOE operations in Italy (1943–45), revealing the bravery, politics, and peril behind Allied and partisan resistance efforts.

Read Article
Black and white photo showing several warships docked in a harbour with smoke or haze in the background. The image appears historical and industrial.

Norwegian Campaign

The 1940 Norwegian Campaign saw Allied and Polish forces fight fierce naval and mountain battles at Narvik, delaying German expansion but ending in costly evacuation.

Read Article
Several Second World War-era military aircraft with Polish Air Force chequerboard insignia are parked in rows on an airfield.

The Polish Airforce

Between 1918 and 1939, Poland built one of Europe’s strongest air forces from nothing—its pilots, engineers, and aircraft like the PZL P.37 Łoś proving ingenuity and courage that would later define them in exile.

Read Article