The Musketeers, Intrigue, and the Balkan Connection

Tło
Stosunki pomiędzy Polską a brytyjskim SIS zostały nawiązane tuż po odzyskaniu przez Polskę niepodległości po I wojnie światowej na mocy Konferencji Pokojowej w Paryżu (1919-1920) i Traktatu Wersalskiego. „Wielka czwórka” (USA, Wielka Brytania, Francja i Włochy) opowiadała się za niepodległą Polską, a restytucja dawnych terytoriów wymagała zdaniem prezydenta Wilsona podejścia „naukowego”, którym pogardzali zarówno Polacy, jak i Niemcy, odkąd Gdańsk znalazł się pod administracją Ligi Narodów i został objęty unią celną z Polską oraz utworzeniem Korytarza Polskiego (Allen, 2017), pozostawiając sporne obszary źródłem przyszłego konfliktu. Dostrzegając zagrożenie w Rosji Sowieckiej, sieci utworzone przez II Biuro obejmowały Finlandię, Łotwę, Estonię, Litwę, Rumunię oraz do Turcji, Azji Środkowej i na Daleki Wschód (Pepłoński, 2005). Polska stała się źródłem danych wywiadowczych dla SIS, ponieważ w Związku Radzieckim działały sieci, w ramach których wymieniano informacje między Warszawą a Londynem. Polska skoncentrowała się na krajach sąsiadujących i w 1938 r. SIS przekazał charakter planowania strategicznego armii czechosłowackiej, podczas gdy II Biuro Polski przekazało francuskiemu i brytyjskiemu odszyfrowany niemiecki ruch wywiadowczy wysyłany przez Enigmę (Budiansky, 2000; Pepłoński, 2005).

Ogólna polityka strategiczna i planowanie brytyjskie dla Jugosławii, Albanii i Bałkanów na pierwszy rzut oka wydają się być dwulicowe lub – jak w przypadku Jugosławii – zagmatwane i sprzeczne (Barker, 1976). W realpolitik było to równoznaczne z sukcesem militarnym opartym na „zyskach” i „efektywności” finansowych i wojskowych. W efekcie SOE wspierało antykomunistów w Grecji oraz komunistów w Jugosławii i Albanii (Foot, 1990), korzystając z „misji cieni”, dowodzonych początkowo przez majora L. G. Barbrooka (Atkin, 2021). OSS miała dostęp do informacji wywiadowczych SOE i SIS, ale czuła, że ​​brakuje im jakości przywództwa i potrzeby jedności w strukturze dowodzenia na potrzeby kampanii w drugiej fazie wojny, gdzie decyzja Churchilla o wsparciu Tito nadal odbija się echem dzisiaj (Duke; Phillips i Conover, 2014).

Funkcjonariusze II Biura zostali w chwili wybuchu wojny ewakuowani do Rumunii i rozpoczęli działalność na terytoriach okupowanych przez Rosję oraz na Bałkanach. Stacja R została utworzona w Bukareszcie przed przeniesieniem siedziby do Francji, a następnie Wielkiej Brytanii. Jesienią 1939 roku w Budapeszcie utworzono Polską Bazę Łącznikową nr 1 (Romek) (Przewoźnik, 2005) jako łącze komunikacyjne pomiędzy okupowaną Polską a Londynem, najpierw drogą kurierską, a następnie radiową. „Romek” zajmował się głównie dywersją i przekazywaniem zbiegłego lub internowanego personelu do odpowiednich jednostek wojskowych za granicą. Wywiadem zajmował się kapitan Jan Billewicz „Bliźewski” za pośrednictwem Stacji W i lokalnych sieci agentów. Do 24 kwietnia 1940 r. polskie misje dyplomatyczne i wojskowe musiały zostać ewakuowane i zamknięte, a agenci w siatkach udali się do głębokiego ukrycia. Personel Romka i Stacji W został aresztowany przez węgierski wywiad, pozostawiając pustkę do marca 1941 r., kiedy to niektóre przesyłki były obsługiwane przez SIS i istniała potrzeba otwarcia tras przez Jugosławię. To właśnie za pośrednictwem tej sieci nadeszły doniesienia o rozbudowie sił zbrojnych i rychłej inwazji na Rosję. W 1942 roku płk Stanisław Rostworowski (Rola) dowodził Romkiem i ściślej współpracował z SIS (Przewoźnik, 2005), a od 30 września płk T. Howie z SOE był głównym kanałem wywiadowczym dla Polaków.link do SOE, SIS i Polaków na Węgrzech.

Po upadku Polski służby wywiadowcze dążyły do ​​prowadzenia niezależnego rozpoznania (Pepłoński, 2005; Kochanski, 2012) i zgodziły się na ścisłą współpracę z SIS oraz SOE, pod warunkiem zachowania pełnej kontroli nad łącznością i szyframi. Brytyjskie służby wywiadowcze miały zaległości w przygotowaniach wojennych i były żywo zainteresowane współpracą z Polakami, którzy wcześniej działali w wywiadzie niemieckim (Pepłoński, 2005); formalne uznanie współpracy między Oddziałem II a SIS nastąpiło 29 lipca 1940 roku.

Tuż po klęsce zaczęły powstawać sieci ruchu oporu, często działające niezależnie od siebie (choć wiele z nich było powiązanych z partiami politycznymi), a także od Armii Krajowej (AK) i Rządu na Uchodźstwie. Jedną z pierwszych grup dostarczających informacje i raporty na temat niemieckiej okupacji byli „Muszkieterowie”; ich sieć obejmowała 32 miasta w Polsce, a do 1941 roku rozszerzyła się na terytorium Rzeszy, Związku Radzieckiego, Węgier i Bałkanów (Pepłoński, 2005). Nazwa organizacji wywodziła się od oddziału przeciwpancernego, którym w chwili wybuchu wojny dowodził Stefan Witkowski (ps. „Kapitan”, „Doktor Zet”, „Director”, „Inżynier”, „Tęczyński”, „Kaniewski”, „Stewit”). Grupa ta, kierowana przez charyzmatycznego i ekscentrycznego wynalazcę oraz inżyniera Stefana Witkowskiego (Mulley, 2012; Fairweather, 2020), działała w głębokiej konspiracji i potencjalnie stanowiła zagrożenie dla jedności struktur ZWZ/AK oraz spójności działań wywiadowczych pod wodzą Sikorskiego. W szeregach „Muszkieterów” dominowały osoby wywodzące się ze szlachty; organizacja dysponowała rozległymi kontaktami wśród wysokich rangą wojskowych, polityków, dyplomatów i przemysłowców w całej Europie. Witkowski prowadził interesy w Szwajcarii, co zapewniało mu nie tylko dostęp do systemu bankowego, ale także możliwość odbywania legalnych podróży do tego kraju.

Ich początkowa siedziba główna mieściła się w Budapeszcie, w okresie gdy Węgry były jeszcze niepodległym państwem, przychylnie nastawionym do Polaków, ich attaché wojskowego oraz organizacji niosących pomoc uchodźcom. Stefan Witkowski często działał w Niemczech, podszywając się pod oficera SS, barona Augusta von Thierbacha; zetknął się wówczas z admirałem Canarisem, szefem Abwehry, który przekazywał informacje wywiadowcze Halinie Szymańskiej – osobie niemającej żadnych znanych powiązań z organizacją „Muszkieterowie”. Szymańska poznała Canarisa w Berlinie, gdy przed wojną jej mąż pełnił tam funkcję attaché wojskowego; admirał pomógł jej wówczas w ucieczce z Niemiec do Szwajcarii (Garliński, 1981; Suchcitz, 2005). Później Szymańska pracowała dla polskiego wywiadu jako szyfrantka w polskim poselstwie w Bernie i utrzymywała dalsze kontakty z Canarisem, w tym odbywała z nim podróże do Włoch (Garliński, 1981). Historia ta pozostaje jedną z największych tajemnic II wojny światowej.

Kontakt „Muszkieterów” z wywiadem brytyjskim (SIS) odbywał się za pośrednictwem Krystyny ​​Skarbek-Gizyckiej (ps. Granville), przebywającej w Budapeszcie i działającej w ramach sekcji D komórki MI(R) brytyjskiego wywiadu (Pepłoński, 2005; Schandl, 2007; Ogden, 2010; Kochanski, 2012; Mulley, 2012; Fairweather, 2019). W okresie od października 1940 roku do wiosny 1941 roku nieskoordynowane działania polskiego ruchu oporu i Brytyjczyków w Budapeszcie wpływały na skuteczność gromadzenia danych wywiadowczych. „Muszkieterowie” utrzymywali najszersze kontakty z SIS dzięki Andrzejowi Kowerskiemu-Kennedy’emu oraz Krystynie Skarbek-Gizyckiej (Granville) (Przewoźnik, 2005; Mulley, 2012). Oboje – zarówno Kowerski-Kennedy, jak i Skarbek-Gizycka (Granville) – wielokrotnie podróżowali jako kurierzy do Polski, dostarczając materiały do ​​prowadzenia czarnej propagandy oraz części zamienne do radiostacji, a także wyprowadzając informacje wywiadowcze i zbiegłych jeńców wojennych (Mulley, 2012). W tym czasie nowo powstała Armia Krajowa (AK) zachęcała Witkowskiego, Czesława Szadkowskiego, Czesława Wasilewskiego (ps. Wilk), porucznika Kazimierza Rutkowskiego oraz Antoniego Pohoskiego (ps. Korejwo) do wyjazdu na wschód w celu tworzenia tam komórek wywiadowczych i monitorowania działań Związku Radzieckiego w tym regionie.

Klementyna Mańkowska urodziła się w rodzinie ziemiańskiej w Wysuczce (obecnie Wysycza na Ukrainie) we wschodniej Polsce, a po wyjściu za mąż za hrabiego Andrzeja przeniosła się do majątku w Winnej Górze koło Poznania. Po utracie domu i ciężkim zranieniu Andreja przez podległego mu żołnierza (Mulley, 2012), Klementyna Contessa Mańkowska uciekła do Warszawy po sowieckiej inwazji. Zamieszkała w przestronnym mieszkaniu należącym do jej kuzynki, Teresy Łubieńskiej – późniejszej działaczki społecznej i członkini Armii Krajowej, która wprowadziła ją do organizacji „Muszkieterowie”. Dzięki talentowi językowemu i naturalnym predyspozycjom do szpiegostwa, Mańkowska zajmowała się działalnością kurierską. Uzyskała informacje na temat inwazji na Francję od swojego niemieckiego wielbiciela, Harolda von Hoepfnera, a następnie została wysłana przez Witkowskiego do północnej Francji, by zabezpieczyć linie łączności na wypadek ewakuacji rządu francuskiego do Wielkiej Brytanii. Po zajęciu północnej Francji przez Niemców, hrabina ukrywała swoją tożsamość, pracując jako tłumaczka na wyspie Noirmoutier. Wywiad brytyjski (SIS) wiedział – dzięki rozmowom z hrabiną Klementyną – o istnieniu sprawnej trasy kurierskiej obsługiwanej przez „Muszkieterów”, obejmującej sieć bezpiecznych punktów kontaktowych prowadzących z nieokupowanej części Francji, Szwajcarii i Niemiec aż do Warszawy (Williamson, 2012). Klementyna kontynuowała działalność wywiadowczą; przypisuje się jej przekazanie SIS informacji o schronach dla okrętów podwodnych w Saint-Nazaire, co osiągnęła, podstępem uzyskując od wysokich rangą oficerów niemieckich list polecający, świadczący o jej rzekomej proniemieckiej postawie. Została aresztowana i osadzona w więzieniu w Nantes, a następnie przewieziona do Paryża; choć obawiała się przesłuchania przez Gestapo w związku z przynależnością do „Muszkieterów”, obawy te okazały się bezpodstawne. Prawdziwy powód zatrzymania był bardziej prozaiczny: władze niemieckie nie ustaliły jej właściwej narodowości, w związku z czym odesłano ją z powrotem na Noirmoutier pociągiem pierwszej klasy.

Niemiecki wywiad dostrzegł w Klementynie potencjał agenturalny i w ramach szkolenia oraz nowej roli przydzielił jej pracę w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Tam poznała niemieckie plany inwazji na ZSRR i przekazała je Witkowskiemu, który jednak postrzegał jej rolę jako podwójnej agentki jako czynnik komplikujący sytuację i potencjalnie narażający jego siatkę na infiltrację.

Klementyna była znana polskiej sekcji SOE (MP) – a być może nawet przez nią zatrudniona – gdyż wiedziano, że wykorzystuje ona polskie poczty dyplomatyczne z Węgier do przesyłania korespondencji za pośrednictwem swojej matki. W raporcie z 4 stycznia 1943 r. (TNA HS4-166) wyrażono podejrzenie, że nie cała korespondencja pochodziła od Klementyny, a także poddano w wątpliwość kwestię bezpieczeństwa wewnętrznego SOE; wynikało to z faktu, że przesyłki dyplomatyczne z Węgier trafiały do ​​Stambułu, Jerozolimy, a następnie do Kairu (skąd były dalej dystrybuowane) za pośrednictwem polskiej poczty dyplomatycznej. W raporcie stwierdzono, że zaangażowanie personelu SOE w sprawy polskie prowadziło do intryg i komplikacji.

Na początku 1942 roku organizacja „Muszkieterzy” znalazła się pod presją, by połączyć się z Armią Krajową (AK) i zakończyć samodzielną działalność. Wynikało to z wydanego przez generała Sikorskiego w sierpniu 1942 roku rozkazu nakazującego wszystkim grupom zbrojnym podporządkowanie się AK – formacji wywodzącej się ze Związku Walki Zbrojnej (ZWZ) (Garliński, 1981; Baliszewski, 2006; Roszkowski, 2010). Różnorodność tych grup zbrojnych odzwierciedlała złożoność polskiej sceny politycznej:

W rozległych lasach, zwłaszcza we wschodniej Polsce, działały oddziały partyzanckie niezależne od Armii Krajowej (AK), z których wiele korzystało z radzieckiego wsparcia. Na organizację „Muszkieterowie” wywierano silną presję, by podporządkowała się AK (Williamson, 2012) – mimo dowodów na wsparcie ze strony Oddziału II (Przewoźnik, 2005) oraz faktu, że Rowecki zawarł z Witkowskim porozumienie w sprawie niezależnego gromadzenia danych wywiadowczych (Fairweather, 2020), wbrew woli Sikorskiego, który dążył do ich scalenia z AK. Rowecki pośredniczył w kontaktach między Witkowskim a Aleksandrem Wielopolskim; ten ostatni w październiku 1940 roku przekazał informacje o przerażających realiach Auschwitz, które znalazły się w szerszym raporcie sporządzonym przez Witkowskiego i przesłanym zarówno do AK, jak i brytyjskiego wywiadu (SIS), z dramatycznym apelem o zbombardowanie obozu (Fairweather, 2020). Kuzynem Aleksandra Wielopolskiego był generał Stefan Dembiński, również należący do „Muszkieterów” (Fairweather, 2020). Ponieważ szlaki kurierskie przez Tatry zostały zinfiltrowane, Witkowski zaproponował, by Julia Lubomirska wraz z przyrodnią siostrą przewiozły raport pociągiem do Genewy i przekazały go Stanisławowi Radziwiłłowi, polskiemu chargé d’affaires przy Lidze Narodów (Fairweather, 2020).

Teresa Łubieńska działała w organizacji „Muszkieterowie”, pomagając w pozyskiwaniu funduszy poprzez sprzedaż biżuterii oraz pośrednicząc w nawiązaniu kontaktów między Krystyną Skarbek-Gizycką (znaną również jako Granville) a Witkowskim i kapitanem Michaelem Lisem lub Leonem/Michałem Gradowskim.

Michał (o pseudonimie „Lis”) był doświadczonym konspiratorem organizującym przerzuty kurierów z Polski przez Budapeszt. Gradowski, który studiował rolnictwo na Uniwersytecie w Leuven w Belgii, po powrocie do kraju wstąpił do wojska i otrzymał stopień podporucznika w 24. Pułku Ułanów. Schwytany przez siły sowieckie, zdołał uciec z pociągu wraz z dwoma innymi więźniami; jeden z nich został postrzelony, a drugiego ponownie schwytano. Wielu pasażerów tego transportu zamordowano później w Katyniu. Michał przedostał się do okupowanej przez Niemców Warszawy, gdzie dzięki znajomym i organizacji „Muszkieterzy” nawiązał kontakt z brytyjskim wywiadem (SIS); zaangażował się wówczas w działalność konspiracyjną, taką jak fałszowanie pieczęci czy pełnienie funkcji kuriera na trasie do Budapesztu. Jako kurier przemycał do Budapesztu mikrofilmy przeznaczone dla Stambułu; tam spotykał się z łączniczką Christine Granville (Krystyną Skarbek) (Mulley, 2012). Później Gradowski został schwytany podczas próby przedostania się do Jugosławii, lecz ponownie zdołał uciec z pociągu w trakcie jazdy. Pomocy udzielił mu miejscowy duchowny; rozmawiali po łacinie, gdyż był to jedyny język, który znali obaj. W pewnym momencie podawał się za barona i zdołał wkraść się w łaski niemieckich oficerów w Belgradzie, co pozwoliło mu ocenić siłę Luftwaffe oraz obrony przeciwlotniczej. Dzięki znakomicie sfałszowanym dokumentom, przedstawiając się jako baron Ostrog pochodzenia estońskiego, przekonał niemieckiego konsula, by zabrał go do Stambułu (Mulley, 2013). Tam poznał szefa placówki SOE, Gardyne’a de Chastelaina, który zwerbował go do tej organizacji. Michał służył z wyróżnieniem w Albanii.

Kazimierz Leski (pseudonimy: „37”, Pierre, Bradl) – zaraz po ukończeniu studiów wyjechał na staż do Holandii, gdzie pracował w tamtejszym przemyśle stoczniowym, jednocześnie kształcąc się na Politechnice w Delfcie. Przed wojną nauczył się pilotażu; po uzyskaniu uprawnień trafił do Szkoły Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Dęblinie, a następnie został przeniesiony do Szkoły Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Sadkowie koło Radomia. Nauczył się pilotażu szybowców oraz samolotów RWD-8, PWS-14 i PWS-24. Podczas zaskakującego ataku na początku wojny został zestrzelony w pobliżu Czortkowa (obecnie na Ukrainie).

W ramach organizacji „Muszkieterowie” Leski prowadził działania z zakresu wywiadu i kontrwywiadu radiowego (Mulley, 2012); później, od 1942 roku, działał w szeregach Armii Krajowej, gdzie powierzono mu zadanie rozpracowania niemieckich służb wywiadowczych w Warszawie. Kierował komórką o kryptonimie „666”, której zadaniem było przerzucanie ludzi oraz przekazywanie materiałów wywiadowczych z Komendy Głównej AK do Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie. Wielokrotnie podróżował przez Berlin, Hanower i Brukselę do Paryża, podszywając się pod niemieckiego oficera – Juliusa von Hallmanna lub generała Karla Leopolda Jansena – bądź też występując w cywilnym przebraniu jako pracownik firmy obsługującej Wehrmacht na terenie okupowanej Europy. Wcielając się w postać niemieckiego generała dywizji Juliusa von Hallmanna, zdobył plany Wału Atlantyckiego i przekazał je do Londynu; miały one nieocenione znaczenie dla planowania inwazji w Normandii. We współpracy z francuskim ruchem oporu odpowiadał również za organizację sieci kurierskich prowadzących przez Francję aż do granicy z Hiszpanią.

Po wojnie objął stanowisko dyrektora stoczni w Gdańsku i wstąpił do organizacji WiN. W sierpniu 1945 roku został aresztowany przez UB i osadzony w więzieniu mokotowskim pod zarzutem działalności wywrotowej, a następnie przeniesiony do obozu pracy przy Zakładach Naprawy Samochodów „Star” w Jelczu. Po zwolnieniu w 1957 roku powrócił do nauki, uzyskując stopień doktora nauk humanistycznych na Uniwersytecie Warszawskim, a także pracował jako redaktor w Państwowych Wydawnictwach Technicznych (Roszkowski, 2010).

Bolesław Feliks Burski (ps. „Jasieńczyk”) – z wykształcenia inżynier rolnictwa – podczas pracy w Dąbrowie Górniczej odpowiadał za projekt parku w Koszalewie. Przed wojną przeszedł szkolenie w Szkole Podchorążych Piechoty przy 70. Pułku Piechoty w Jarocinie; jako oficer rezerwy dowodził kompanią swojego pułku, która – stacjonując w fortach z czasów I wojny światowej na przyczółku mostowym Różan-Kałuszyn – stawiła czoła całej dywizji pancernej. Po klęsce Polski zorganizował grupę oporu o nazwie Organizacja „Biały Orzeł” i działał w rejonie Dąbrowy, Częstochowy oraz Kłobucka. Po scaleniu z ZWZ został przydzielony do krakowskiego oddziału tej organizacji, a następnie w listopadzie 1940 roku przeniesiono go do Warszawy w celu zorganizowania sieci sabotażowych w Grodzisku Mazowieckim, Lublinie, Chełmie i Kielcach.

We wrześniu 1941 roku nawiązał współpracę z kapitanem Kazimierzem Leskim z organizacji „Muszkieterowie” oraz Janiną Siwińską (ps. „Anna”, „Balińska”), zajmując się wywiadem i kontrwywiadem (Referat 37). Po zadenuncjowaniu 26 grudnia 1942 roku, oboje trafili najpierw do owianego złą sławą więzienia na Pawiaku w Warszawie, skąd Burskiego przeniesiono do obozu koncentracyjnego na Majdanku jako więźnia szczególnie niebezpiecznego (tzw. *Fluchpunkt*). 18 kwietnia 1944 roku Burski został przewieziony do obozu Auschwitz-Birkenau; w styczniu 1945 roku zdołał zbiec do lasów w okolicach Pszczyny i dołączył do partyzantki. W obliczu sowieckiej okupacji i ustanowienia komunistycznego rządu marionetkowego, Burski został ponownie internowany jako osoba uznana za niebezpieczną i osadzony w więzieniu w Katowicach; zwolniono go dopiero w sierpniu 1945 roku (Wójcik, 2020).

Marszałek Edward Śmigły-Rydz zwrócił się do kapitana Czesława Szadkowskiego (ps. „Mikołaj Zaręba”) z prośbą o spotkanie z Andersem w Związku Radzieckim (Kopra i Pawłowski, 2019). Decyzja o spotkaniu z Andersem mogła zostać zainicjowana przez rosyjskiego generała majora Borysa Smysłowskiego (znanego również jako Artur Holmston lub von Regenau), który utrzymywał kontakty z niemieckim wywiadem wojskowym (Kuberski, 2017). Stefanowi Witkowskiemu, występującemu pod nazwiskiem Von Regenau, przedstawiono pomysł wysłania emisariuszy w celu nawiązania kontaktu z armią Andersa; w przedsięwzięciu tym mieli pomóc mjr Smysłowski oraz ppor. Włodzimierz Bondorowski, którzy wspieraliby przerzut grupy za linię frontu (Kuberski, 2017). W skład grupy wchodzili przedstawiciele różnych rodzajów sił zbrojnych: ppor. Czesław Wasilewski ps. „Wilk” (piechota), por. Kazimierz Rutkowski ps. „Mątwa” (artyleria) oraz podchorąży Antoni Pohoski ps. „Korejwo” (lotnictwo); towarzyszyć im miał Bondorowski (Kuberski, 2017). Jednocześnie Smysłowski nawiązał tajną współpracę z antykomunistyczną organizacją „Miecz i Pług”, która dążyła do porozumienia z Armią Krajową oraz środowiskami „białych” Rosjan. Po tym, jak latem 1942 roku organizacja ta została zinfiltrowana przez NKWD (Kuberski, 2017), działania Smysłowskiego w Warszawie i okolicach wzbudziły podejrzenia o podwójną grę, w wyniku czego w grudniu 1943 roku objęto go aresztem domowym.

Szadkowski, po otrzymaniu instrukcji od Śmigłego-Rydza, opuścił Warszawę w połowie stycznia 1942 roku; zdołał przedostać się przez linię frontu i dotrzeć pociągiem do Charkowa. Choć utrzymywał, że jest polskim robotnikiem, któremu udało się zbiec z robót przymusowych (Kopra i Pawłowski, 2019), został schwytany przez Sowietów, osadzony w moskiewskim więzieniu Łubianka i poddany przesłuchaniom. Odwiedził go tam ppłk Bąkiewicz, oficer sztabowy z armii Andersa; Szadkowski poinformował go o mikrofilmie ukrytym w mydle do golenia oraz przekazał osobistą wiadomość dla generała Andersa. Przekazany przez Andersa w jego sztabie w Buzułuku i przeanalizowany (najprawdopodobniej przez NKWD) mikrofilm zawierał instrukcje rzekomo pochodzące od Witkowskiego, a nie od „Grota” (gen. Stefana Roweckiego) – Naczelnego Wodza AK, …i w rezultacie treść rozkazów została ujawniona. Podejrzewano jednak, że pochodziły one od marszałka Śmigłego-Rydza. Nakazywały one Andersowi uderzenie na tyły Armii Czerwonej (Kopra i Pawłowski, 2019), co postrzegano jako działanie noszące znamiona zdrady.

Później Szadkowski został uwięziony w Palestynie, gdzie przebywał do końca wojny; oskarżono go o zdradę, lecz wymiar kary został złagodzony. Po wyjściu na wolność Szadkowski postanowił wrócić do Polski, gdzie aresztowało go UB. Służby bezpieczeństwa poszukiwały dowodów na to, że Anders był zdrajcą, chcąc go w ten sposób skompromitować – mimo że zachowywał on pełną lojalność wobec Sikorskiego, będąc jednocześnie świadomym, iż podczas pobytu w Związku Radzieckim był inwigilowany przez NKWD (Kopra i Pawłowski, 2019), które usilnie szukało sposobów na jego zdyskredytowanie.

Szadkowski został skazany na pięć lat więzienia za szpiegostwo na szkodę Związku Radzieckiego. Do dziś wiele kontrowersji budzi list Witkowskiego do Andersa; istnieją poważne przypuszczenia, że ​​został on sfałszowany przez NKWD w celu zdestabilizowania postawy oficerów sprzyjających aliantom i przerzucenia odpowiedzialności na marszałka Śmigłego-Rydza.

Kolejnym członkiem organizacji „Muszkieterowie” był Bronisław Urbański (ps. „Biały Duch”) – polski oficer kontrwywiadu, który nawiązał współpracę z SIS po niemieckiej agresji na Czechosłowację. Urodzony 10 października 1912 roku w Piotrkowie Trybunalskim, był wysokim wzrostem oficerem Korpusu Ochrony Pogranicza (KOP) oraz ekspertem w dziedzinie łączności radiowej, szyfrów i alfabetu Morse’a. Był obecny 25 lipca 1939 roku, gdy przedstawiciele Referatu Niemieckiego Biura Szyfrów – stacjonującego w lesie pod podwarszawskimi Pyrami – przekazali repliki Enigmy swoim brytyjskim i francuskim odpowiednikom. Został ważnym ogniwem sekcji MI(d) brytyjskiego wywiadu SIS, lecz dostał się do niewoli podczas upadku Polski w 1939 roku. Zmiana tożsamości prawdopodobnie uchroniła go przed losem ofiar zbrodni katyńskiej; w 1942 roku zdołał zbiec z obozu jenieckiego Stalag V-B w Villingen w Niemczech. Do „Muszkieterów” wprowadził go Witowski; Urbański poznał wówczas Krystynę Skarbek-Giżycką (ps. „Granville”) i – jak się uważa – był jednym z jej kochanków. Po kolejnej zmianie tożsamości walczył w operacji „Vulcan” (od 22 kwietnia do 6 maja 1943 roku) w Tunisie, a następnie pod Monte Cassino. Po zrzuceniu na spadochronie do Polski zajmował się szkoleniem i tworzeniem komórek ruchu oporu dla Armii Krajowej, a później dołączył do Brygady Świętokrzyskiej NSZ. Formacja ta działała niezależnie od AK i od czerwca 1944 roku walczyła zarówno z Niemcami, jak i Sowietami w rejonie Kielc; Urbański brał również udział w uwolnieniu więźniów z obozu koncentracyjnego w Holýšovie na początku maja 1945 roku. Pozostał w szeregach tej podziemnej brygady, a następnie – podobnie jak kilku innych „Muszkieterów” – wstąpił do organizacji WiN. Po wojnie nawiązał współpracę z OSS; służył w amerykańskiej armii w stopniu sierżanta, wykonując zadania rozpoznawcze na terenie Niemiec Zachodnich, a w 1949 roku otrzymał zgodę na emigrację do Australii wraz z rodziną.

W styczniu 1942 roku niezależna postawa organizacji „Muszkieterowie” doprowadziła do konfliktu z Armią Krajową (AK). Rzekomy list od Stefana Witkowskiego, sugerujący, by gen. Anders zaatakował siły sowieckie od tyłu, wywołał gniew gen. Sikorskiego; kurierów postawiono przed sądem wojskowym (Mulley, 2012). Krystyna Skarbek-Giżycka (Granville) zaprzeczała znajomości z hrabiną Mańkowską, która wciąż przekazywała informacje wywiadowcze brytyjskiemu SIS. Podejrzewano, że hrabina Mańkowska utrzymywała kontakty z „Czerwoną Orkiestrą” – antynazistowską grupą opozycyjną – po wizycie w Berlinie, gdzie spotkała się z Rudolfem von Schelihą. Był on byłym dyplomatą powiązanym z „Czerwoną Orkiestrą” oraz sowieckim NKWD; próbował przekazać aliantom (za pośrednictwem Szwajcarii) dokumenty opisujące nazistowskie zbrodnie, a akta te zostały udostępnione hrabinie Mańkowskiej. Scheliha został aresztowany 29 października 1942 roku wraz z innymi członkami „Czerwonej Orkiestry” i stracony za zdradę 22 grudnia 1942 roku.

Po rozwiązaniu „Muszkieterów” i wstąpieniu wielu ich członków w szeregi AK, w sierpniu 1942 roku aresztowano Teresę Łubieńską. Pod koniec sierpnia 1942 roku sąd specjalny AK skazał Witkowskiego na śmierć za niesubordynację. Dowódca AK, generał Stefan Grot-Rowecki, meldował do Londynu, że Witkowski nadal działa niezależnie, a jego powiązania z Abwehrą stanowią zagrożenie. Witkowski został zlikwidowany przez patrol egzekucyjny AK – którego członkowie przebrali się za niemieckich policjantów (Mulley, 2012) – podczas wizyty w jego warszawskim mieszkaniu. Istnieją pewne wątpliwości co do motywów, jakimi kierował się generał Stefan Grot-Rowecki, wydając wyrok śmierci na Witkowskiego; mogły one wiązać się z podejrzeniami o współpracę z Niemcami przeciwko Sowietom lub z próbą przewrotu wewnątrz Armii Krajowej. Dowody wskazują, że Witkowski współpracował zarówno z SIS, jak i z Abwehrą, przez co uznano go za zdrajcę (Baliszewski, 2006), choć zachowane dokumenty rzucają na tę sprawę nieco inne światło.

Teresa Łubieńska przetrwała pobyt w owianym złą sławą warszawskim więzieniu Pawiak, a następnie uwięzienie w obozach koncentracyjnych Auschwitz i Ravensbrück. Po przybyciu do Londynu, gdzie miała zająć się kwestią odszkodowań dla ofiar wojny, padła ofiarą tajemniczego ataku – 24 maja 1957 roku została ugodzona nożem w okolicznościach, których nigdy nie wyjaśniono.

Postać Stefana Witkowskiego do dziś budzi kontrowersje. Jako inżynier i wynalazca opracował on projekty silników wielopaliwowych oraz – w późniejszym okresie – rakiet, jednak zostały one zablokowane przez kontrwywiad Armii Krajowej i prawdopodobnie nigdy nie poddano ich próbom. Książka Jerzego Rostkowskiego pt. „Świat Muszkieterów” analizuje wiele z tych kontrowersji, pomagając wyjaśnić kwestie półprawd, pogłosek i intryg związanych z Witkowskim oraz organizacją „Muszkieterowie”. Być może była to jedna z największych tajnych organizacji podziemnych w Polsce w początkowym okresie wojny – choć kto tak naprawdę może to stwierdzić? Mówi się, że wszelkie archiwa i dokumenty zostały zniszczone; z drugiej strony Stefan Witkowski podobno posiadał pamięć fotograficzną, więc być może taka dokumentacja w ogóle nigdy nie powstała.